BWV 1052r

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Vioolconcert in d klein

BWV 1052r uitgevoerd door Shunske Sato en de Nederlandse Bachvereniging
Rijksmuseum, Amsterdam

"Ik moet toegeven dat Bach behoorlijk extreem was."

De vele levens van een meesterwerk

Terug in de tijd naar de bron van een klavecimbelconcert.

Stelt u zich Bachs opwinding voor toen Vivaldi’s beroemde vioolconcerten eindelijk Thüringen hadden bereikt. Zelf violist, en blijkbaar een van de betere, moet hij intuïtief het potentieel van het modieuze genre hebben gezien. Hij besloot zelf te experimenteren én te verbluffen. Want dit violistische wonder – het Vioolconcert in d klein – werd technisch meteen zo uitdagend dat maar weinig solisten het aankonden. Te weinig wellicht, er is geen snipper bewaard van gebleven… Het concert dat u hier hoort, is een moderne reconstructie, gebaseerd op een klavecimbelconcert dat Bach veel later schreef, maar waarvan wordt vermoed dat de oervorm een vioolconcert is. Hadden Bachs kinderen en studenten, toetsenmannen, misschien geen interesse in een ‘onspeelbaar’ vioolstuk?

Voortdurend actueel paste Bach zich soepel aan zijn omstandigheden aan, trouwens net als de Hollandse meesters in de Eregalerij van het Rijksmuseum. Koos de klant voor flamboyante schuttersstukken, licht-erotische Bijbelscènes of liever een intiem stilleven? Geen zorgen, een ambachtsman levert altijd op maat – aan wie betaalt. Zo ook de praktische Bach die daarbij indien mogelijk soms successen uit het verleden hernam. Ideeën te over hoe een uitdagend vioolconcert tot klavecimbelconcert werd. Allereerst kunnen we denken aan het Leipziger Collegium Musicum, waar Bach vaak op klavecimbel soleerde, of aan een bezoek aan Dresden, waar hij ongetwijfeld muzikaal wilde uitpakken. Musicoloog Christoph Wolff vermoedt dan weer een orgelversie, die Bach in 1724 gespeeld kan hebben in Dresden. Dat zou gemakkelijk verklaren hoe enkele delen uit dit concert enkele jaren later opduiken in cantates 146 en 188. En dan zijn er nog stemmen die de bewerking (of zelfs het werk zelf) afschrijven als niet van Bach!

Hoe het ook zij, Bach was duidelijk trots op deze muziek. De uiteindelijke klavierversie uit 1738, bewaard in een door Bach zelf geschreven partituur, opent een set van concerten. Deze is op dezelfde leest geschoeid als allerlei klavierbundels die Bach in de herfst van zijn leven samenstelde, bedoeld om zijn werk te bewaren voor het nageslacht en wellicht ook gemaakt met het oog op de markt.


BWV
1052r

titel
Vioolconcert in d klein (reconstructie)

genre
concert

Jaartal
onbekend

Stad
onbekend

Bijzonder
Dit is een reconstructie van de vermoedelijke oervorm van het klavecimbelconcert in d klein, BWV 1052. Het eerste en tweede deel van dit concert gebruikte Bach ook in de cantate Wir müssen durch viel Trübsal, BWV 146.

Cast & Crew

publicatiedatum 12 juli 2019
opnamedatum 11 mei 2018
locatie Rijksmuseum, Amsterdam
Klavecimbel Johannes Ruckers, 1640
viool en leiding Shunske Sato
viool 1 Anneke van Haaften
viool 2 Lucia Giraudo
altviool Femke Huizinga
cello Lucia Swarts
contrabas James Munro
klavecinist Richard Egarr
regie en beeldmontage Bas Wielenga
muziekopname Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt, Pim van der Lee
audiomontage en -mix Guido Tichelman
camera Ramon de Boer, Tim van der Voort, Bart Krimp
licht Zen Bloot, Henry Rodgers
camera-assistent/grip Robin Noort
regieassistent Ferenc Soeteman
settechniek Alex de Gier
datahandling Kira Falticeau
projectmanager Videobrix Peter Hazenberg
interview Onno van Ameijde, Marloes Biermans
productie concert Imke Deters
productie opname Jessie Verbrugh

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi