All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Toccata in e klein

BWV 914 uitgevoerd door Bart Jacobs
in zijn huis in Eikevliet, België

"Deze toccata is beïnvloed door vioolthema's van de Italiaanse meesters."

Wereldkampioen fugaschrijven

Een pedaalmotief dat toch niet voor orgel is en een mysterieuze fuga.

De zeven ‘manualiter’ (alleen met de handen te spelen) toccata’s van Bach behoren tot zijn vroege werk en laten duidelijk echo’s horen van de Noord-Duitse klavierschool waarin hij is opgegroeid. De Toccata in e klein is de kortste en heeft een heldere structuur van vier delen, die overigens wel redelijk naadloos in elkaar overgaan, zoals dat bij de zeventiende-eeuwse klaviermuziek gebruikelijk was.

 De korte en relatief simpele Prelude opent met een markant motief dat voor een pedaal geschreven lijkt te zijn. Toch is dat volgens klavecinist Bart Jacobs niet het geval, de hoogste noot is op een orgelpedaal niet beschikbaar. Na een elegante dubbelfuga volgt een grillig Adagio, dat een beetje als een recitatief aandoet.

De Toccata eindigt met een tweede, en meer briljante fuga die grote overeenkomsten vertoont met een anoniem stuk dat in de bibliotheek van het conservatorium van Napels bewaard wordt. Het stelt de muziekwetenschap voor een raadsel. Bach bewerkte wel vaker een Italiaans concert en leende ook af en toe een fugathema van de Italianen, maar dat hij een hele fuga overnam, kwam nooit voor. Maar misschien was het omgekeerd en heeft de onbekende Italiaan de fuga van Bach gekopieerd, of – laatste mogelijkheid – baseerden beiden zich op een verloren gegaan origineel. We zullen het waarschijnlijk nooit weten. Overigens is de fuga in de versie van Bach wel ‘beter’, maar dat verbaast ons natuurlijk niet van de wereldkampioen fugaschrijven.


BWV
914

Titel
Toccata in e klein

Genre
klavierwerk

Serie
Zeven toccata's

Jaartal
ca. 1710

Cast & Crew

Publicatiedatum 11 januari 2019
Opnamedatum 23 maart 2017
Locatie Eikevliet, België
Klavecinist Bart Jacobs
Klavecimbel Andreas Kilström (2009) naar I. Couchet, Antwerpen (ca. 1650)
Regie Jan Van den Bossche, Hanna Schreuders
Muziekopname Guido Tichelman
Camera en interview Gijs Besseling
Montage Augustine Huijsser
Productie Jessie Verbrugh

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi