All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Ich habe genung

BWV 82 uitgevoerd door Thomas Bauer en de Nederlandse Bachvereniging onder leiding van Lars Ulrik Mortensen
Geertekerk, Utrecht

Genug of genung? Thomas Bauer pleit voor de originele spelling.

Dirigent Lars Ulrik Mortensen over Bachs kijk op majeur en mineur.

Wat als je Bachs bekende hobo-solo ontdoet van alle franje.

Het wiegelied voor het eeuwige slapen

Veel intiemer dan deze solocantate krijg je het niet bij Bach.

Het feest van Maria Lichtmis waarvoor deze cantate werd gecomponeerd, herdenkt het traditionele zuiveringsoffer dat Maria veertig dagen na de geboorte van Jezus brengt. Op die dag ontmoette ze in de tempel de grijsaard Simeon. Hij herkent in de piepjonge Jezus direct de Messias en heft dan een lofzang aan: nu ik mijn Verlosser gezien heb kan ik vredig sterven. Deze Lofzang van Simeon – ook wel het Nunc dimittis – werd niet alleen gezongen tijdens het feest van Maria Lichtmis op 2 februari, maar kreeg een vaste plaats in de dagelijkse dienst waarmee in kloosters de dag werd afgesloten. Met de woorden over het licht der wereld in het achterhoofd kon men rustig de nacht in gaan. De manier waarop in de achttiende eeuw tegen de sterfelijkheid werd aangekeken, komt in Ich habe genung treffend tot uiting. De dood geldt als verlossing uit het aardse tranendal, als de kans om je te verenigen met je schepper. De muziek is daarom niet hartverscheurend maar ademt stille weemoed. De eerste aria vertolkt de zieleroerselen van Simeon vrijwel letterlijk. De hobo zet in met een smartelijke sprong (een kleine sext) naar boven. Deze sprong speelt in de hele aria een belangrijke rol. Dan volgt de aria die door Bachbiograaf Albert Schweitzer ‘het wiegelied voor het eeuwige slapen’ werd genoemd: Schlummert ein, ihr matten Augen. Het verleidt de luisteraar tot zachtjes maar voorgoed wegglijden uit de dagelijkse beslommeringen. Met een vrolijk dansritme wordt ten slotte het naderende einde bejubeld. De inbreng van de soloblazer is in de hele cantate beslissend: eerst klaaglijk, dan fluweelzacht en uiteindelijk vol optimistische vreugde stuwt de hobo de bas voort.


BWV
82

Titel
Ich habe genung

Genre
cantate (solocantate)

Jaartal
1727

Stad
Leipzig

Tekstdichter
onbekend

Bestemming
Maria Lichtmis (2 februari)

Eerste uitvoering
2 februari 1727

Bijzonder
Bewerkt voor sopraan en met traverso i.p.v. hobo in 1731 (niet volledig overgeleverd), in 1735 voor mezzosopraan, in 1747 voor bas of mezzo met toevoeging van oboe da caccia en orgel. Er is ook een versie voor orgel (BWV Anh. 55) getiteld ‘Herr Christ der einig Gotts Sohn’.

Cast & Crew

publicatiedatum 2 mei 2014
opnamedatum 1 februari 2014
LOCATIE Geertekerk, Utrecht
DIRIGENT en klavecimbel Lars Ulrik Mortensen
BAS Thomas Bauer
VIOOL 1 Shunske Sato, Sayuri Yamagata, Anneke van Haaften
VIOOL 2 Pieter Affourtit, Paulien Kostense, Annelies van der Vegt
ALTVIOOL Staas Swierstra, Femke Huizinga
CELLO Lucia Swarts, Richte van der Meer
CONTRABAS Robert Franenberg
HOBO Martin Stadler
KISTORGEL Siebe Henstra
PRODUCTIE CONCERT Marco Meijdam, Imke Deters
PRODUCTIE Frank van der Weij
CAMERAREGIE Lucas van Woerkum
DIRECTOR OF PHOTOGRAPHY Sal Kroonenberg
CAMERA Sal Kroonenberg, Jorrit Garretsen, Robert Berger, Benjamin Sparschuh
Montage Lucas van Woerkum & Frank van der Weij
MUZIEKOPNAME Leo de Klerk
LICHT Roel Ypma
Assistent belichter Chris Uitenwijk
PRODUCTIE-ASSISTENTIE Zoë de Wilde
PARTITUURcoaching Jan Van den Bossche
MAKE UP Marloes Bovenlander, Jamila el Bouch
stagiars camera Izak de Dreu, Indy Hamid
Assistent muziekregisseur Mieneke van der Velden
GELUIDS-ASSISTENTEN Jaap van Stenis, Gilius Kreiken, Jaap van Firet
Data handler Joep Bannenberg
MUZIEKMONTAGE EN –MIXAGE Leo de Klerk, Frank van der Weij
MUZIEKMONTAGE ASSISTENT Martijn Snoeren
Kleurcorrectie Geert van Schoot
interviews Onno van Ameijde
MET DANK AAN Rob van Stek

Vocale teksten

Origineel

1. Arie

Ich habe genung,
ich habe den Heiland,
das Hoffen der Frommen,
auf meine begierigen Arme genommen;
ich habe genung!
Ich hab ihn erblickt,
Mein Glaube hat Jesum ans Herze gedrückt;
nun wünsch ich, noch heute mit Freuden
von hinnen zu scheiden.

2. Rezitativ

Ich habe genung.
Mein Trost ist nur allein,
dass Jesus mein
und ich sein eigen möchte sein.
Im Glauben halt ich ihn,
da seh ich auch mit Simeon
die Freude jenes Lebens schon.
Lasst uns mit diesem Manne ziehn!
Ach! möchte mich von meines Leibes Ketten
der Herr erretten;
ach! wäre doch mein Abschied hier,
mit Freuden sagt ich, Welt, zu dir:
ich habe genung.

3. Arie

Schlummert ein, ihr matten Augen,
fallet sanft und selig zu!
Welt, ich bleibe nicht mehr hier,
hab ich doch kein Teil an dir,
das der Seele könnte taugen.
Hier muss ich das Elend bauen,
aber dort, dort werd ich schauen
süssen Frieden, stille Ruh.

4. Rezitativ

Mein Gott! wenn kömmt das schöne: Nun!
Da ich im Friede fahren werde
und in dem Sande kühler Erde
und dort bei dir im Schosse ruhn?
Der Abschied ist gemacht,
Welt, gute Nacht!

5. Arie

Ich freue mich auf meinen Tod,
ach, hätt’ er sich schon eingefunden.
Da entkomm ich aller Not,
die mich noch auf der Welt gebunden.

Vertaling

1. Aria

Ik heb genoeg,
ik heb de Heiland,
de hoop van de vromen,
in mijn gretige armen genomen.
Ik heb genoeg!
Ik heb hem mogen aanschouwen,
mijn geloof heeft Jezus aan zijn hart gedrukt;
nu wil ik vandaag nog met vreugde
van hier afscheid nemen.

2. Recitatief

Ik heb genoeg.
Mijn einige troost is dat
Jezus bij mij zal zijn
en ik door hem zal worden ontvangen.
Ik geloof in hem,
en zie net als Simeon
al de vreugde van dat leven.
Laten wij met deze man meegaan!
Ach! Laat de Heer mij bevrijden
van de ketens
van mijn leven.
Ach! Zou ik hier afscheid kunnen nemen,
dan zou ik de wereld met vreugde zeggen:
ik heb genoeg.

3. Aria

Slaap in, vermoeide ogen,
val zacht en zalig dicht!
Wereld ik ga en blijf hier niet langer,
want ik deel niets met je,
dat de ziel goed zou kunnen doen.
Hier verkeer ik in ellende,
maar daar zal ik aanschouwen
wat zoete vrede is en stille rust.

4. Recitatief

Mijn God! Wanneer komt het mooie: nu!
Als ik vredig heen zal gaan
en in het koele zand van de aarde
zal rusten en daarmee in uw schoot?
Het afscheid is gekomen,
goede nacht, wereld!

5. Aria

Ik verheug me op mijn sterven,
ach, was het maar vast zo ver gekomen.
Dan ontkom ik aan alle nood,
die mij aan deze wereld ketent.

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi