BWV 733

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Fuga sopra il Magnificat

BWV 733 uitgevoerd door Matthias Havinga
Sint-Bavokerk, Haarlem

Matthias Havinga legt uit hoe Bach een eenvoudige melodie meer kleur geeft

Een moeilijke melodie

Bach houdt zijn luisteraar een beetje voor de gek met een quasi-fuga.

In deze dichte orgelprelude zou je gezien de titel Fuga sopra il Magnificat een meer prominente functie voor de melodie verwachten. Maar de gregoriaanse Magnificat-melodie die Bach hier gebruikt, is hardnekkig. Ze komt hoorbaar uit een ander muzikaal tijdperk waarin de oude kerktoonsoorten nog domineerden.

Of we te maken hebben met een fuga valt zelfs nog te bezien. Het is wel zeker dat we het ‘sopra’ in de titel letterlijk moeten noemen. Het betekent hier niet ‘op basis van’ zoals meestal, maar ‘bovenop’ of liever ‘tussendoor’. Bach knipt de melodie van het Magnificat in tweeën en beperkt zich vervolgens bewust tot statements van de eerste helft. Pas op het allerlaatst maakt hij de frase af in het plots sprekende pedaal.
De tweede melodiehelft biedt namelijk een harmonisch uitdaging: vijf keer dezelfde toon waarvoor Bach in de bovenstemmen een creatieve oplossing moest vinden.
Praktisch als altijd plaatste hij tegenover de eenvoudige melodie een ware schatkist aan kleine motiefjes. Zo horen we door het hele stuk het loopje uit maat 2 terugkomen, net als de springende noten uit maat 3, die kunnen worden omgekeerd, uitgerekt, gehalveerd, verdubbeld… Maar motiefjes maken nog geen fuga, geen echte. Hier gedragen thema’s zich niet zoals het hoort en áls de fugatische trukendoos open gaat, dan gaat het meer om het effect dan volgens de regels van de kunst. En tóch trappen we met open ogen in deze ‘fuga’. Niet slecht voor een jonge componist!


BWV
733

Titel
Fuga sopra il Magnificat

Genre
orgelwerk (koraalbewerking)

Jaartal
1708-1717

Stad
Weimar

Bijzonder
Deze koraalbewerking is ook overgeleverd als werk van Johann Ludwig Krebs.

Cast & Crew

Publicatiedatum 12 januari 2018
opnamedatum 21 september 2016
Locatie Sint-Bavokerk, Haarlem
Organist Matthias Havinga
Orgel Christian Müller, 1738
Regie Bas Wielenga
muziekopname Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt
audiomontage -en mix Guido Tichelman
camera Bas Wielenga, Jeroen Simons
licht Gregoor van de Kamp
Productie Jessie Verbrugh
Interview Onno van Ameijde

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi