BWV 720

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Ein feste Burg ist unser Gott

BWV 720 uitgevoerd door Theo Jellema
Stiftskirche St. Georg, Goslar-Grauhof

"Ik vond het buitengewoon aantrekkelijk om 'Ein feste Burg' hier te spelen, in Grauhof. Het is een werk van de vroege Bach en die woonde hier niet ver vandaan."

Tegendraadse improvisatie

Hier lijkt de jonge Bach aan het werk.

Het is hét strijdlied van de Reformatie, Luthers Ein feste Burg ist unser Gott. Je zou dus verwachten dat Bach er meer dan één orgelbewerking van heeft gemaakt. Maar nee. Het bleef bij een enkel, ongedateerd stuk, waarvan soms zelfs zijn auteurschap wordt betwijfeld. De vroegste kopie is te vinden in het Plauener Orgelbuch, dat werd samengesteld in 1708. Als het hier dus een werk van Bach betreft, dan een uit zijn jonge jaren in Arnstadt, Mühlhausen of Weimar. De vroege versie van BWV 720 vraagt om drie klavieren en een pedaal en diverse opvallende registers. Dat zijn precies de kenmerken van het vernieuwde orgel van de Blasiuskirche in Mühlhausen, dat onder toeziend oog van Bach werd gereviseerd en vermoedelijk in 1709 in gebruik werd genomen. Er is dus wel gesuggereerd dat, hoewel Bach toen al een jaar in Weimar zat, hij deze koraalbewerking voor het orgel in Mühlhausen heeft geschreven, alleen klopt dat niet helemaal met de datering van de eerste bron.

Maar als je deze quasi-improvisatorische fantasie beluistert, dan lijkt de warrige opbouw van de compositie niet speciaal een aanbeveling voor de mogelijkheden van dit nieuwe orgel. Eerder denk je aan het tegendraadse orgelwerk waarmee hij zich rond zijn twintigste de woede op de hals haalde van de Arnstadter kerkenraadsleden. Bach preludeerde óf te lang, óf van de weeromstuit te kort (zoals in BWV 726), maar in alle gevallen bleven zijn ‘viele wunderliche variationes’ hun een doorn in het oog. Ein feste Burg ist unser Gott tapt vier minuten lang uit ditzelfde vaatje.


BWV
720

titel
Ein feste Burg ist unser Gott

genre
orgelwerk (koraalbewerking)

Jaartal
vóór 1708

Stad
Arnstadt/Mühlhausen/Weimar

Bijzonder
De bewerking behoort tot de groep van enkele tientallen verspreide orgelkoralen van Bach die niet kunnen worden herleid tot een ontstaansdatum of bestemming.

Cast & Crew

publicatiedatum 10 juni 2016
opnamedatum 24 augustus 2015
LOCATIE Stiftskirche St. Georg, Goslar-Grauhof
ORGANIST Theo Jellema
orgel Christoph Treutmann, 1731
CAMERAREGIE en montage Onno van Ameijde
CAMERA Maarten van Rossem, Onno van Ameijde
MUZIEKPRODUCTIE, MONTAGE en MIX Holger Schlegel
interview Onno van Ameijde
PRODUCTIE Jessie Verbrugh

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi