BWV 714

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Ach, Gott und Herr

BWV 714 uitgevoerd door Bart Jacobs
Sint-Bavokerk, Haarlem

"Bach zet ons hier telkens op het verkeerde been."

Mystiek Italiaans

Van wie zou Bach dit hebben opgepikt?

In zijn hele werk nam Bach regelmatig stijlen en vormen uit de Italiaanse muziek over. Toch is het eerste deel van BWV 714 bijzonder: bijna nergens schrijft Bach op zo’n puur Italiaanse manier orgelmuziek. Zoals organist Bart Jacobs opmerkt: dit is onmiskenbaar de Italiaanse stijl van durezze e legature, letterlijk ‘hardheden en gebonden noten’. Bach schrijft hier lange, liggende noten, en laat dissonanten oplossen en plaats maken voor nieuwe dissonanten, in een keten die pas aan het eind echt oplost. Dit soort mystieke muziek begeleidde in Italië vaak de elevatie; het tonen van de hostie tijdens de mis.

Het lijkt wat op Frescobaldi, maar meer nog klinkt dit als de improvisaties van Italiaanse kerkorganisten – nog steeds kun je in Italië organisten in deze stijl horen improviseren. Van wie zou Bach dit hebben opgepikt? Misschien indirect van de Italiaanse organist en componist Vincenzo Albrici. Hij werkte in Dresden en in 1681 zelfs een jaar aan de Thomaskerk in Leipzig, maar daarna vertrok hij naar Praag. Wellicht dat Albrici’s leerling Johann Kuhnau ook in deze Italiaanse stijl improviseerde? Een Italiaanse organist die Bach zelf gehoord kan hebben was Giovanni Alberto Ristori, die in 1715 in Dresden arriveerde. Samen met Zelenka en Heinichen was hij verantwoordelijk voor de kerkmuziek aan het Saksiche hof. Ongetwijfeld was hij een uitstekend organist, want in 1733 werd hij tijdelijk benoemd tot kamerorganist.

In het tweede deel van deze koraalbewerking kiest Bach voor een strenge canon. Alsof hij zelf schrok van zijn Italiaanse, mystieke uitstapje en daar een streng protestantse variant tegenover wilde zetten. 


BWV
714

Titel
Ach, Gott und Herr / Ach, Gott und Herr per canonem

Genre
orgelwerk (koraalbewerking)

Jaartal
onbekend

Stad
Weimar

Cast & Crew

Publicatiedatum 18 augustus 2017
Opnamedatum 22 september 2016
Locatie Sint-Bavokerk, Haarlem
Organist Bart Jacobs
Orgel Müllerorgel
Regie Bas Wielenga
Muziekopname Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt
Audiomontage -en mix Guido Tichelman
Camera Bas Wielenga, Jeroen Simons
Licht Gregoor van de Kamp
Productie Jessie Verbrugh
Interview Onno van Ameijde

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi