BWV 702

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Fughetta: Daß Jesulein soll doch mein Trost

BWV 702 uitgevoerd door Bart Jacobs
Sint-Bavokerk, Haarlem

"We zullen Jezus, het kind, volgen in goede en kwade dagen."

De hand van de meester?

Kleine fuga, kleine Jezus, grote vragen.

De term ‘fughetta’ charmeert, maar blijft wat vaag. Bedoelen we een korte fuga, een simpele fuga, misschien wel een quasi-fuga? Bij Bach kan het immers allemaal! In deze fughetta klinkt een ultracompacte verwerking van de eerste twee koraalverzen van het lied Daß Jesulein soll doch mein Trost: de eerste, dalende regel is het subject of hoofdthema, de tweede regel wordt het tegenthema als antwoord. Bach (?) voegt aan de vrij levendige ritmiek van het statige Nieuwjaarskoraal gaandeweg vlugge loopjes toe als omspeling. Richting het einde wordt het werkje als het ware breder, zozeer dat de laatste regel alleen op een orgel met pedaal kan worden gespeeld; op manualen missen domweg de laagste noten.

Maar dan… intrige! Want de zogenaamde Kirnbergerverzameling en dan vooral dit stuk stonden lang in een kwaad daglicht. Albert Schweitzer vond de zetting maar ‘unbeholfen und geistlos’, en áls het al een Bachwerk was, dan toch hoogstens uit zijn jeugd. Dat gold tot Pieter Dirksen in 2000 deze fughetta niet alleen bevestigde als een echte Bach, maar bovendien dateerde in diens laatste periode én ook nog eens identificeerde als onderdeel van een belangrijke cyclus voor het kerstseizoen. In die lezing besluit BWV 702 op grandioze wijze een reeks van acht fughetta’s, vandaar de extra ‘brede’ slotfrase. (Voor de cijferaars: de volgorde volgens Dirksen is 704, 703, 698, 699, 701, 696, 697, alle zonder pedaal, en dan 702).
Waarom de eerdere, nogal ruwe afwijzing van dit stuk? Lag het aan de negentiende- en vroeg-twintigste-eeuwse uitgevers en hun soms al te ingrijpende ‘correcties’? Hadden de specialisten nog geen toegang tot alle bronnen? Zonder een handschrift van Johann Sebastian zelf blijft het een kwestie van interpretatie. Organist Bart Jacobs twijfelt er niet aan, volgens hem is dit stuk gewoon van Bach.


BWV
702

Titel
Fughetta: Daß Jesulein soll doch mein Trost

Serie
Kirnbergerschen Sammlung

Genre
fughetta (koraalvoorspel?)

Jaartal
voor 1710, of na Clavier-Übung III (1739) afhankelijk van de interpretatie

Cast & Crew

Publicatiedatum 28 december 2018
Opnamedatum 22 september 2016
Locatie Sint-Bavokerk, Haarlem
Organist Bart Jacobs
Orgel Christian Müller, 1738
Regie Bas Wielenga
Muziekopname Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt
Audiomontage en -mix Guido Tichelman
Camera Bas Wielenga, Jeroen Simons
Licht Gregoor van de Kamp
Interview Onno van Ameijde, Marloes Biermans
Productie Jessie Verbrugh

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi