BWV 694

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Wo soll ich fliehen hin

BWV 694 uitgevoerd door Leo van Doeselaar
Waalse Kerk, Amsterdam

"De twee stemmen op verschillende klavieren duelleren met elkaar en gunnen elkaar geen enkele rust."

Een koraalmelodie die zwanger gaat van onheil

Kirnberger ontrukte Bachs vroege orgelcomposities aan de vergetelheid.

Bach heeft veel van zijn composities gekoesterd. Hij zorgde dat ze werden gebundeld of gerecycled en als het even kon werden uitgegeven. Maar er zijn ook stukken die deze behandeling niet ten deel viel. Zo’n werk is de beknopte koraalbewerking Wo soll ich fliehen hin, BWV 694. We danken de overlevering alleen aan Bachs student Kirnberger, die na de dood van zijn leermeester onder meer vierentwintig orgelcomposities verzamelde. Wat het meest opvalt aan deze collectie is het gebrek aan samenhang, of het moet zijn dat alle werken zeer waarschijnlijk stammen uit de periode vóór 1710.

Van dezelfde koraalmelodie maakte Bach later nóg een orgelbewerking, BWV 646, die hij in zijn laatste levensfase met vijf andere liet uitgeven. Vermoedelijk heeft het jeugdwerk op dezelfde melodie Bachs eigen toets der kritiek dus niet kunnen doorstaan. Maar voor de liefhebber is het heel fijn dat het stuk bewaard bleef. Want deze vroege versie laat zien dat Bach het accent later verlegde.

De koraaltekst gaat over de angstige zondaar die naarstig een uitweg zoekt uit de knellende omarming van de duivel, en verlossing en rust vindt in het bloed van Jezus. Boven de onheilszwangere, zich ijselijk traag ontrollende en daardoor onherkenbare koraalmelodie in het pedaal klinkt in de rechterhand een jachtig vluchtmotief. Desondanks verklapt de montere ondertoon in de linkerhand dat de uitkomst bevredigend zal zijn. Ook in het nog kortere BWV 646 is de stemming eenduidig hoopvol. Maar het grote verschil is dat Bach het dreigende onheil uit het pedaal heeft weggefilterd. De boodschap die hij uitdraagt is vreugdevol en bemoedigend. Maar voor de jonge Bach moet hel en verdoemenis nog voortdurend op de loer hebben gelegen. 

Kinbergerschen Sammlung, BWV 690-713

Bach heeft veel van zijn composities gekoesterd. Hij zorgde dat ze werden gebundeld of gerecycled en als het even kon werden uitgegeven. Maar er zijn ook stukken die achter het net visten. Zoals de vierentwintig vroege orgelcomposities die bekend geworden zijn als de Kirnbergerschen Sammlung. We danken de overlevering van deze werken aan Bachs student Johann Kirnberger, die na de dood van zijn leermeester onder meer vierentwintig orgelcomposities verzamelde. Wat het meest opvalt aan deze collectie is het gebrek aan samenhang. De enige overeenkomst is dat alle werken zeer waarschijnlijk stammen uit de periode vóór 1710. 


BWV
694

Titel
Wo soll ich fliehen hin

genre
orgelwerk (koraalbewerking)

serie
Kirnbergerschen Sammlung

Jaartal
vóór 1710?

stad
Leipzig

bijzonder
BWV 646 is een latere bewerking van dit koraal.

Cast & Crew

publicatiedatum 15 mei 2015
opnamedatum 23 juni 2014
LOCATIE Waalse Kerk, Amsterdam
ORGEL Christian Müller, 1734
ORGANIST Leo van Doeselaar
PRODUCTIE Frank van der Weij
CAMERAREGIE Jan Van den Bossche
DIRECTORS OF PHOTOGRAPHY Sal Kroonenberg, Ruben van den Broeke
GRIP Antoine Petiet
MUZIEKPRODUCTIE, MONTAGE en MIX Holger Schlegel
BEELDMONTAGE Dylan Glyn Jones
KLEURCORRECTIE Jef Grosfeld
interview Onno van Ameijde
PRODUCTIE-ASSISTENTIE Marco Meijdam, Zoë de Wilde

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi