BWV 685

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Christ, unser Herr, zum Jordan kam

BWV 685 uitgevoerd door Leo van Doeselaar
Waalse Kerk, Amsterdam

Volgens Leo van Doeselaar kan het niet anders dan dat Bach de zin ‘ik doop u in de naam van de vader, zoon en de heilige geest’ heeft geprobeerd te illustreren.

Verlossend water

Contrapuntische geheimen onder het oppervlak van een kabbelende doophymne.

In het grote geheel van Clavier-Übung III, een grootse bewerking van de belangrijkste hymnes in het kerkelijk jaar, kan de doop natuurlijk niet ontbreken. Bach greep hiervoor als vanzelf naar het lied Christ, unser Herr, zum Jordan kam. Hierin haalde Luther behalve Jezus’ doop meteen ook zijn lijden aan in een vergelijking tussen het heilzame bloed en het heldere doopwater.
Deze korte fughetta, de tweede zetting van het lied in deze bundel, is echter eerder troebel. Het lijkt of we een koraalmelodie horen, maar dan wel een heel curieuze. Wat is hier aan de hand? In zijn fughetta’s voelde Bach zich nooit verplicht om het koraal integraal te citeren, en dat is hier niet anders. Hij gebruikt alleen de eerste frase en presenteert meteen twee varianten: het originele thema in lange noten, een afgeleid tegenthema in korte. Direct aansluitend draaien de rollen om, het hele bouwwerk gaat op z’n kop. Dat dwingt Bach om alle harmonische zeilen bij te zetten. En zo verder, want na een intermezzo zijn we terug bij de ‘rechte’ thema’s, onvermijdelijk gevolgd door hun omkering… en opnieuw. Bijna ongrijpbaar stromen zo spannende en ontspannende momenten voorbij, in groot contrast met het dichte perpetuum mobile van BWV 684, Bachs andere zetting van Christ, unser Herr, zum Jordam kam.

Clavier-Übung
Bach publiceerde in Leipzig tussen 1731 en 1741 vier delen Clavier-Übung, een titel die Johann Kuhnau, zijn voorganger als Thomascantor, al eerder had gebruikt voor soortgelijke bundels met werk voor orgel en klavecimbel. De composities zijn zeer verschillend van aard en hebben, anders dan de titel doet vermoeden, een hoge moeilijkheidsgraad. Alle op dat moment gangbare stijlen, genres en technieken voor klavecimbel en orgel laat Bach de revue passeren, maar dan in de superieure vorm waar alleen hij het patent op had. Clavier-Übung I (1731) bevat de zes partita's, BWV 825-830, Clavier-Übung II (1735) het Concerto nach italienischem Gusto, BWV 971 en de Ouverture nach französischer Art, BWV 831, en Clavier-Übung IV (1741) de Goldbergvariaties, BWV 988. Clavier-Übung III (1739) is als enige en omvangrijkste deel bestemd voor orgel en bevat voornamelijk koraalbewerkingen, dat wil zeggen orgelpreludes gebaseerd op Lutherse kerkliederen. Van ieder koraal maakte Bach twee versies: een voor groot orgel en een voor een kleiner orgeltype.     


BWV
685

Titel
Christ, unser Herr, zum Jordan kam

genre
orgelwerk (koraalbewerking)

serie
Clavier-Übung III

Jaartal
1739

stad
Leipzig

Cast & Crew

publicatiedatum 19 juni 2015
opnamedatum 23 juni 2014
LOCATIE Waalse Kerk, Amsterdam
ORGEL Christian Müller, 1734
ORGANIST Leo van Doeselaar
PRODUCTIE Frank van der Weij
CAMERAREGIE Jan Van den Bossche
DIRECTORS OF PHOTOGRAPHY Sal Kroonenberg, Ruben van den Broeke
GRIP Antoine Petiet
MUZIEKPRODUCTIE, MONTAGE en MIX Holger Schlegel
BEELDMONTAGE Dylan Glyn Jones
KLEURCORRECTIE Jef Grosfeld
PRODUCTIE-ASSISTENTIE Marco Meijdam, Zoë de Wilde
interview Onno van Ameijde

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi