BWV 678

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Dies sind die heil'gen zehn Gebot

BWV 678 uitgevoerd door Reitze Smits
Grote of Jacobijnerkerk, Leeuwarden

"Lange noten, indringend gespeeld, een canon in octaaf -symbool voor God- je kunt er niet omheen."

Canon wordt wet

Tien geboden, vijf stemmen, twee canons in een pastorale vrede

Centraal in Bachs Clavier-Übung III staat een uitgekiend aantal koraalbewerkingen verbonden met de lutherse mis en de catechismus. In die tweede groep komen de zes pijlers van Luthers catechismus – de beginselen van het geloof – telkens in een versie met en een zonder pedaal aan bod. Te beginnen met Luthers niet zo gekende ‘tien-geboden-koraal’ in, hoe kan het ook anders, tien verzen plus een conclusie en deze inleiding: ‘Dies sind die heil'gen zehn gebot' / die uns gab unser Herre Gott / durch Mosen, seinen diener treu, / hoch auf dem berge Sinai. / Kyrieleis.’ Een melodie in vijf frases, die Bach in een simpele canon verdubbelt tot tien.

Toeval? Natuurlijk niet! Het Griekse κανών betekent immers ‘wet’, alleen al daarom kan een componist bij deze tekst nauwelijks om deze techniek heen. Dat het geheel toch geen technische maar juist een warme, pastorale sfeer ademt, is opmerkelijk. De verdubbelde koraalmelodie vindt soepel zijn weg tussen een melodisch rijk canonweefsel in de bovenstemmen, niettegenstaande enkele harmonisch spannende momenten. Zo zijn deze tien geboden een rustgevende tegenhanger van hun eerder opwekkende pendant zonder pedaal, de fughetta BWV 679.

Clavier-Übung
Bach publiceerde in Leipzig tussen 1731 en 1741 vier delen Clavier-Übung, een titel die Johann Kuhnau, zijn voorganger als Thomascantor, al eerder had gebruikt voor soortgelijke bundels met werk voor orgel en klavecimbel. De composities zijn zeer verschillend van aard en hebben, anders dan de titel doet vermoeden, een hoge moeilijkheidsgraad. Alle op dat moment gangbare stijlen, genres en technieken voor klavecimbel en orgel laat Bach de revue passeren, maar dan in de superieure vorm waar alleen hij het patent op had. Clavier-Übung I (1731) bevat de zes partita's, BWV 825-830, Clavier-Übung II (1735) het Concerto nach italienischem Gusto, BWV 971 en de Ouverture nach französischer Art, BWV 831, en Clavier-Übung IV (1741) de Goldbergvariaties, BWV 988. Clavier-Übung III (1739) is als enige en omvangrijkste deel bestemd voor orgel en bevat voornamelijk koraalbewerkingen, dat wil zeggen orgelpreludes gebaseerd op Lutherse kerkliederen. Van ieder koraal maakte Bach twee versies: een voor groot orgel en een voor een kleiner orgeltype.     


BWV
678

Titel
Dies sind die heil'gen zehn Gebot

genre
orgelwerk (koraalbewerking)

Serie
Clavier-Übung III

Jaartal
1739

Stad
Leipzig

Cast & Crew

publicatiedatum 27 februari 2015
opnamedatum 16 september 2014
LOCATIE Grote of Jacobijnerkerk, Leeuwarden
ORGEL Christian Müller, 1727
ORGANIST Reitze Smits
registrant Mayuko Banno
PRODUCTIE Frank van der Weij
CAMERAREGIE Jan Van den Bossche
DIRECTORS OF PHOTOGRAPHY Diderik Evers, Ruben van den Broeke
MUZIEKPRODUCTIE, MONTAGE en MIX Holger Schlegel
BEELDMONTAGE Dylan Glyn Jones
KLEURCORRECTIE Jef Grosfeld
PRODUCTIE-ASSISTENTIE Hanna Schreuders
interview Onno van Ameijde
Met dank aan Rob Tigchelaar

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi