BWV 666

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Jesus Christus, unser Heiland

BWV 666 uitgevoerd door Leo van Doeselaar
Waalse Kerk, Amsterdam

Bach schreef boven deze bewerking alio modo, ‘op een andere manier’. Anders dan BWV 665, de grotere versie. “Het is niet een soort variatie, het is echt helemaal anders”, vindt Leo van Doeselaar.

Vrij associëren

Bach lijkt in deze koraalbewerking haast te improviseren.

Deze koraalbewerking is soms bijna geïmproviseerd van karakter. Heel anders dan Bachs andere orgelbewerking van Jesus Christus, unser Heiland (BWV 665). Er is niet veel overduidelijke uitdrukking van de tekst, een communiehymne over de heilzame werking van Christus’ vlees en bloed. Misschien dat Bach hier vooral met het uitwerken van muzikale ingevingen bezig was. Zo wordt de reeks snelle noten die de tweede regel van de koraalmelodie met een zwierig gebaar inleidt in de derde en vierde regel een constant stromende cascade. Omdat Bachs eigen interpretatie van de tekst in deze bewerking minder duidelijk is, geeft BWV 666 meer ruimte voor persoons- en plaatsgebonden associaties, zowel in Bachs eigen tijd als nu.
Zo klinkt aan het slot een van laag naar hoog opkringelende beweging, die vervolgens harmonisch schurend over een lang aangehouden lage noot in het pedaal naar het slot afdaalt. Het lijkt een muzikaal versiersel, als een pennenkrul aan het slot van een achttiende-eeuwse brief. Of is het misschien toch een uitdrukking van de overtuiging dat God ons ‘uit de hellepijn’ helpt, zoals de tekst van de eerste strofe luidt? Of dachten de toehoorders in de stadskerk in Weimar bij het horen van deze grote muzikale boog aan het eind van het stuk misschien onwillekeurig aan Lucas Cranachs opvallende altaarstuk aldaar? Met een vergelijkbare boog belandt op dat schilderij een straal bloed vanuit Christus’ zij op het hoofd van de ook afgebeelde schilder zelf.

18 Choräle/Leipziger Choräle, BWV 651-668
In de laatste tien jaar van zijn leven verzamelde en vervolmaakte Bach een reeks van achttien koraalbewerkingen, vermoedelijk met het plan ze, net als het derde deel van de Clavier-Übung in 1739, in druk te laten verschijnen. Het gaat om een selectie van zijn composities uit veel vroeger jaren, toen hij in Weimar, Arnstadt en Mühlhausen als organist werkzaam was. De verzameling werd bekend onder de noemer 18 Choräle of Leipziger Choräle.


BWV
666

Titel
Jesus Christus, unser Heiland

genre
orgelwerk (koraalbewerking)

serie
18 Choräle/Leipziger Choräle

Jaartal
1708-1717/1739-1742

stad
Weimar/Leipzig

Cast & Crew

publicatiedatum 31 juli 2015
opnamedatum 23 juni 2014
LOCATIE Waalse Kerk, Amsterdam
ORGEL Christian Müller, 1734
ORGANIST Leo van Doeselaar
PRODUCTIE Frank van der Weij
CAMERAREGIE Jan Van den Bossche
DIRECTORS OF PHOTOGRAPHY Sal Kroonenberg, Ruben van den Broeke
GRIP Antoine Petiet
MUZIEKPRODUCTIE, MONTAGE en MIX Holger Schlegel
BEELDMONTAGE Dylan Glyn Jones
KLEURCORRECTIE Jef Grosfeld
PRODUCTIE-ASSISTENTIE Marco Meijdam, Zoë de Wilde
interview Onno van Ameijde

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi