BWV 656

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

O Lamm Gottes unschuldig

BWV 656 uitgevoerd door Wolfgang Zerer
Sint-Catharinakerk, Hamburg

Organist Wolfgang Zerer vertelt over "een van Bachs meest expressieve stukken".

Herhaling en disruptie

Bach speelt in deze koraalbewerking met verwachtingen.

Deze koraalbewerking is een spel van herhaling en disruptie. De structuur van originele lied is daar uitermate geschikt voor. O Lamm Gottes unschuldig is een Duitse parafrase van het Agnus Dei, het laatste onderdeel van de Latijnse mis. Tekst en melodie zijn bekend uit het openingskoor van de Matthäus-Passion.

De tekst heeft drie strofes en gaat over Christus die sterft aan het kruis voor onze zonden. De eerste strofe wordt twee keer herhaald. In de derde strofe verandert alleen de laatste zin. In plaats van een vraag naar ontferming (‘Erbarm dich unser, o Jesu’) klinkt een verzoek om vrede (‘Gib deinen Frieden, o Jesu’).

Ook in de originele melodie wordt gespeeld met herhaling. De derde en vierde regel zijn hetzelfde als de eerste en de tweede. Bachs laat in zijn bewerking, na een paar maten introductie, de hele melodie inderdaad drie keer horen in omspeelde lange noten: eerst in de bovenstem, dan in de middenstem, en tot slot in het pedaal.

In de eerste twee strofes schept Bach, geholpen door dit patroon van herhalingen, een vals gevoel van muzikale veiligheid. En wanneer het bijna lijkt alsof het eind al in zicht is, gooit hij in de derde strofe op alle mogelijke manieren de verwachtingen omver. Ineens wordt het pedaal gebruikt, het ritme verandert, en wanneer de tekst (voor de derde keer) uitspreekt hoe de mens zou wanhopen zonder Christus, verandert op het woord “wanhopen” (“verzagen”) het tempo nog een keer en klinkt een intens chromatische passage. Des te effectiever is dan ook de vredigheid wanneer Bach voor de slotregel, waarin om vrede gevraagd wordt, terugkeert naar het beginritme.

18 Choräle/Leipziger Choräle, BWV 651-668

In de laatste tien jaar van zijn leven verzamelde en vervolmaakte Bach een reeks van achttien koraalbewerkingen, vermoedelijk met het plan ze, net als het derde deel van de Clavier-Übung in 1739, in druk te laten verschijnen. Het gaat om een selectie van zijn composities uit veel vroeger jaren, toen hij in Weimar, Arnstadt en Mühlhausen als organist werkzaam was. De verzameling werd bekend onder de noemer 18 Choräle of Leipziger Choräle.


BWV
656

Titel
O Lamm Gottes, unschuldig

genre
orgelwerk (koraalbewerking)

serie
18 Choräle/Leipziger Choräle

Jaartal
1708-1717/1739-1742

stad
Weimar/Leipzig

Cast & Crew

Publicatiedatum 25 maart 2016
Opnamedatum 20 oktober 2014
LOCATIE Sint-Catharinakerk, Hamburg
ORGEL Verschillende bouwers van de 15de tot de 19de eeuw. Restauratie: Flentrop 2013.
ORGANIST Wolfgang Zerer
PRODUCTIE Frank van der Weij
CAMERAREGIE Jan Van den Bossche
DIRECTOR OF PHOTOGRAPHY Sal Kroonenberg
CAMERA ASSISTENTEN Andreas Grotevent, Lucas Lütz
MUZIEKPRODUCTIE, MONTAGE en MIX Holger Schlegel
BEELDMONTAGE Jasper Verkaart
Met dank aan Vadim Dukart, Andreas Fischer
Interview Onno van Ameijde

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi