BWV 650

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Kommst du nun, Jesu, von Himmel herunter

BWV 650 uitgevoerd door Bart Jacobs
Sint-Bavokerk, Haarlem

"De synchronisatie van de handen en de voeten is in dit stuk een technisch hoogstandje."

Goed nieuws, slecht nieuws

Een jubelende lofzang krijgt in bewerking een duistere tint.

Binnen het verhaal van de zes Schübler-Choräle staat dit afsluitende koraal voor de Advent. Om die structuur te realiseren moest Bach (of de anonieme bewerker) wel een tekstueel trucje uithalen. De cantate waaruit hij deze aria leende, en dan vooral het gebruikte koraal Lobe den Herren, hebben immers niets met Jezus’ geboorte te maken: BWV 137 gebruikt een meer algemene jubeltekst en klonk bovendien ergens midden in het kerkjaar. Het kerstige accent wordt aangebracht door op de muziek een alternatieve koraaltekst te plakken, al moeten we die er in deze puur instrumentale zetting uiteraard zelf bij denken.

De bewerking volgt de originele altaria vrijwel letterlijk, met de hoogscherende vioolsolo in de rechterhand. Overgezet op het orgel verliest de solo iets van zijn bravoure, wat mooi past bij het ‘nieuwe’ koraal. Dat spreekt niet zoals in de cantate van troost en bescherming, maar smeekt dringend om verlossing door Christus’ komst. Over de andere stemmen is twijfel: ofwel gaat het koraal naar de linkerhand en het continuo naar het pedaal, ofwel andersom met het koraal op de voeten. Kiest de speler voor het laatste, zoals organist Bart Jacobs hier doet, dan gaat het om de enige geornamenteerde cantus firmus binnen Bachs gekende muziek.

Schübler-Choräle, BWV 645-650

Ze hebben een nummer en ze hebben een (bij)naam, maar dat betekent toch niet noodzakelijk dat Bach de zes betoverende Schübler-Choräle zelf schreef. Vijf zijn bewerkingen van gekende cantatedelen – en het zesde is dat wellicht ook, uit een verloren werk. Waar sommigen niet twijfelen aan de hand van de meester en er een weloverwogen constructie in herkennen, zien andere specialisten een groot gat tussen Bachs eigen, verfijnde transcripties en deze vaak nogal letterlijk op het orgel overgezette werken. Liet de meester deze taak bijvoorbeeld aan zijn zoon Wilhelm Friedemann? Wilde hij zo behalve de meest virtuoze organisten, met Clavier-Übung III, ook spelers op een wat populairder niveau bedienen? Werden deze succesnummers ook in bewerking een bestseller? We weten het niet, maar feit is dat Bach zelf een exemplaar van Schüblers drukwerk bezat, bijzonder interessant door een overvloed aan verbeteringen en veranderingen van een componist in de allerlaatste jaren van zijn leven. 


BWV
650

Titel
Kommst du nun, Jesu, von Himmel herunter

Genre
orgelwerk (koraalbewerking)

Jaartal
1748-49

Stad
Leipzig

Bijzonder
Bewerking voor orgel van de tweede aria uit cantate BWV 137

Cast & Crew

Publicatiedatum 17 november 2017
Opnamedatum 22 september 2016
Locatie Sint-Bavokerk, Haarlem
Organist Bart Jacobs
Orgel Christian Müller, 1738
Regie Jan Van den Bossche
Muziekopname Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt
Audiomontage -en mix Guido Tichelman
Camera Bas Wielenga, Jeroen Simons
Licht Gregoor van de Kamp
Productie Jessie Verbrugh
Interview Onno van Ameijde

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi