All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Sie werden aus Saba alle kommen

BWV 65 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging onder leiding van Hans-Christoph Rademann
Grote Kerk, Harlingen

"Bach weet met het eerste koraal zo'n intieme sfeer te scheppen, dat je je met de koningen rond de kribbe waant."

Oosterse sferen

Bach lijkt zich te verlustigen aan exotische klanken.

De drie wijzen kwam van ver. Uit het Oosten (Saba ofwel Sheba lag waarschijnlijk ergens in het huidige Jemen) reisden ze naar Bethlehem om de pasgeboren Jezus te zien. Bach onderstreepte hun exotische afkomst met ‘oosterse’ klanken. Hij koos voor een bonte instrumentatie: strijkers, hoorns, blokfluiten en hobo’s da caccia. “Heel mooi gedaan,” vindt dirigent Hans-Christoph Rademann. “De klankmengeling in de instrumentale introductie is als een prachtig orgel. Stem voor stem, in canon, zetten daarna de verschillende stemmen van het koor in, met een stijgende lijn. Zo creëert Bach het beeld van de nieuwsgierige omstanders die samen komen om de exotische bezoekers te aanschouwen.”

Bach sloot met deze muziek zijn eerste kerstcyclus in Leipzig af. Hij lijkt zich te verlustigen aan de exotische klanken, met het gehele orkest in de openingsprocessie zo nu en dan galmend in unisono. Als de wiegende twaalfachtste maat, en daarmee de karavaan tot stilstand is gezet, wordt op de sobere stal van Jezus ingezoomd. En ligt de bal weer bij de Lutherse gemeente: wij hebben geen exotische geschenken als mirre en goud te bieden, maar kunnen wel onze ziel aan Jezus schenken. De twee hobo’s da caccia lijken in de aria van de bas, waar deze boodschap wordt geuit, eerder een herderlijke dan een exotische sfeer te scheppen.


BWV
65

Titel
Sie werden aus Saba alle kommen

Genre
cantate

Jaartal
1724

Stad
Leipzig

Tekstdichter
onbekend

Bestemming
Driekoningen

Eerste uitvoering
6 januari 1724

Cast & Crew

Opnamedatum 23 januari 2016
Publicatiedatum 6 januari 2017
Locatie Grote Kerk, Harlingen
Dirigent Hans-Christoph Rademann
Tenor Daniel Johannsen
Bas Matthew Brook
RIPIËNISTEN sopraan Lauren Armishaw, Lucie Chartin, Zsuzsi Toth
RIPIËNISTEN alt Elsbeth Gerritsen, Bart Uvyn, Barnabas Hegyi
Ripiënisten tenor Immo Schröder, Kevin Skelton
Ripiënisten bas Sebastian Myrus, Drew Santini
Viool 1 Sayuri Yamagata, Anneke van Haaften, Annelies van der Vegt
Viool 2 Pieter Affourtit, Hanneke Wierenga, Lidewij van der Voort
Altviool Staas Swierstra, Jan Willem Vis
Cello Lucia Swarts, Richte van der Meer
Contrabas Robert Franenberg
Hobo da caccia Martin Stadler, Peter Frankenberg
Blokfluit Benny Aghassi, Lara Morris
Hoorn Erwin Wieringa, Gijs Laceulle
Fagot Benny Aghassy
orgel Bart Naessens
Klavecimbel Siebe Henstra
Regie Simon Aarden
Regie-assistent Ferenc Soetman
Muziekopname Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt, Micha de Kanter
Audiomontage -en mix Guido Tichelman
Camera Bart ten Harkel, Thijs Struick, Chris Reichgelt
Licht Daan de Boer, Arjen Seykens
Beeldtechniek Vincent Nugteren
Settechniek Martin Struijf, Glenn van den Eerden, Marco Korzelius
Datahandling Jasper Blok
Projectmanager NEP Peter Ribbens
Productie film Marco Meijdam
Productie concert Imke Deters
Interview Onno van Ameijde

Vocale teksten

Origineel

1. Chor (Concerto)

Sie werden aus Saba alle kommen,
Gold und Weihrauch bringen,
und des Herren Lob verkündigen.


2. Choral

Die Kön’ge aus Saba kamen dar,
Gold, Weihrauch, Myrrhen brachten sie dar,
Halleluja!

3. Rezitativ (Bass)

Was dort Jesaias vorhergesehn,
das ist zu Bethlehem geschehn.
Hier stellen sich die Weisen
bei Jesu Krippe ein
und wollen ihn als ihren König preisen.
Gold, Weihrauch, Myrrhen sind
die köstlichen Geschenke,
womit sie dieses Jesuskind
zu Bethlehem im Stall beehren.
Mein Jesu, wenn ich jetzt
an meine Pflicht gedenke,
muss ich mich auch zu deiner Krippe kehren
und gleichfalls dankbar sein:
Denn dieser Tag ist mir ein Tag der Freuden,
da du, o Lebensfürst,
das Licht der Heiden
und ihr Erlöser wirst.
Was aber bring ich wohl, du Himmelskönig?
Ist dir mein Herze nicht zu wenig,

so nimm es gnädig an,
weil ich nichts Edlers bringen kann.

4. Arie (Bass)

Gold aus Ophir ist zu schlecht,
weg, nur weg mit eitlen Gaben,
die ihr aus der Erde brecht!

Jesus will das Herze haben.
Schenke dies, o Christenschar,
Jesu zu dem neuen Jahr!


5. Rezitativ (Tenor)

Verschmähe nicht,
du, meiner Seele Licht,
mein Herz, das ich in Demut zu dir bringe;

es schliesst ja
solche Dinge
in sich zugleich mit ein,
die deines Geistes Früchte sein.
Des Glaubens Gold, der Weihrauch des Gebets,
die Myrrhen der Geduld sind meine Gaben,
die sollst du, Jesu, für und für
zum Eigentum und zum Geschenke haben.
Gib aber dich auch selber mir,
so machst du mich zum Reichsten auf der Erden;
denn, hab ich dich, so muss
des größten Reichtums Überfluss
mir dermaleinst im Himmel werden.

6. Arie (Tenor)

Nimm mich dir zu eigen hin,
nimm mein Herze zum Geschenke.
Alles, alles, was ich bin,
was ich rede, tu und denke,
soll, mein Heiland, nur allein
dir zum Dienst gewidmet sein.

7. Choral

Ei nun, mein Gott, so fall ich dir
getrost in deine Hände.
Nimm mich und mach es so mit mir
bis an mein letztes Ende,
wie du wohl weisst, dass meinem Geist
dadurch sein Nutz entstehe,
und deine Ehr je mehr und mehr
sich in ihr selbst erhöhe.

Vertaling

1. Koor

Zij zullen allen uit Saba komen,
met goud en wierook beladen;
zij verkondigen de lof van de Heer.


2. Koraal

De koningen uit Saba kwamen,
zij brachten goud, wierook en mirre,

Halleluja!

3. Recitatief

Wat Jesaja heeft voorspeld,
is gebeurd in Bethlehem.
Hier komen de wijzen
naar de kribbe van Jezus
en willen hem prijzen als hun koning.
Goud, wierook en mirre zijn
de kostbare geschenken,
waarmee zij het Jezuskind
in de stal in Bethlehem hun eer bewijzen.
Mijn Jezus, als ik nu denk
aan mijn plicht,
dan moet ik mij ook tot uw kribbe wenden

en ook dankbaar zijn:
want deze dag is een dag van vreugde voor mij,
want jij, de vorst van het leven,
het licht van de heidenen
en hun verlosser bent gekomen.
Maar wat kan ik jou, mijn hemelskoning, brengen?
Is mijn hart voor jou geen te klein geschenk,
dan neem het aan in genade,
want ik kan niets meebrengen dat edeler is.

4. Aria

Goud uit Ophir is te slecht,
weg, weg met alle ijdele geschenken,
die aan de aarde ontrukt worden!

Jezus wil de harten winnen.
Schenk die hem, Christenheid,
schenk Jezus jullie harten voor het nieuwe jaar!

5. Recitatief

Versmaad toch niet,
jij, het licht van mijn ziel,
mijn hart, dat ik deemoedig kom aandragen;
het is toch vervuld
van die dingen,
die de vruchten zijn van jouw geest.
Het goud van het geloof, de wierook van het gebed,
de mirre van het geduld zijn mijn gaven,

die jij, Jezus, voor altijd
als eigendom en als geschenk zult bezitten.
Geef jezelf ook aan mij,
dan maak je mij tot de rijkste mens op aarde;
want als ik jou heb
dan zal ik de overvloedige, grote rijkdom
van de hemel mogen smaken.

6. Aria

Neem me tot je,
neem mijn hart aan als geschenk.
Alles, alles, wat ik ben,
wat ik uitspreek, doe of denk,
zal, mijn Heiland, alleen
aan jou zijn gewijd.

7. Koraal

Nu val ik jou, mijn God,
getroost in de armen.
Neem mij tot je en doe dat met mij
tot aan mijn eind,
want je weet dat dit mijn geest
goed zal doen,
en daardoor jouw eer meer en meer
zal toenemen.

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi