BWV 637

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Durch Adams Fall ist ganz verderbt

BWV 637 uitgevoerd door Leo van Doeselaar
Martinikerk, Groningen

"Bach drukt Adams val uit met een 'saltus duriusculus', een rhetorische figuur, in dit geval een septiemsprong."

Een slang op de loer

Knagende onzekerheid over het lot van de mens wint het bijna van rotsvaste hoop.

Door Adams zonde is elke mens tot in zijn diepste wezen vervloekt, aldus tekstdichter Lazarus Spengler in 1524 – alleen wie in de Verlosser gelooft, mag rekenen op Gods genade. Bach zette twee meer hoopvolle coupletten van het lied op muziek in cantates BWV 18 en 109, maar in dit revolutionaire orgelwerkje lijkt hij eerder het onheil te beschrijven, met niets minder dan grof geschut. Krioelende zestiende nootjes vormen een lange, ononderbroken slang, bijna geniepig wankelend tussen majeur en mineur door kleine stapjes van halve tonen; deze stijlfiguur heet passus. De zondeval klinkt in het pedaal door dalende septiemen, in de Barok een ongemakkelijk grote, onheilspellende sprong (saltus), die hier vaak ook nog erg dissonant terecht komt. Bach voert zo de harmonische spanning op tot een bevrijdend – toch majeur! – slotakkoord.

Orgelbüchlein, BWV 599-644
Bach begon al in zijn tijd als hoforganist in Weimar (1708-1714) een eerste collectie aan te leggen van koraalbewerkingen en koraalvoorspelen (composities op basis van lutherse kerkliederen). Deze waren bedoeld voor in de kerkdienst, de voorspelen als inleiding voor de gemeentezang. Blijkens de inhoudsopgave in Bachs manuscript had het een bundel met 164 composities moeten worden, maar het werden er uiteindelijk niet meer dan 46 (BWV 599-644). Die ordening, gecombineerd met de geringe lengte van de stukken, wijst erop dat Bach van plan is geweest een complete cyclus van koraalbewerkingen samen te stellen. Later, in zijn tijd in Köthen, voorzag hij de bundel van een titelpagina. Daarop staat: Orgel-Büchlein, Worinne einem anfahenden Organisten Anleitung gegeben wird, auff allerhand Arth einen Choral durchzuführen… (Orgelboekje, waarin een beginnend organist geleerd wordt een koraal op allerlei manieren te bewerken…). De verzameling bestemde hij dus toen pas als leerboek, wellicht om in 1722 te presenteren bij zijn sollicitatie voor de post van Thomascantor in Leipzig, waar hem een belangrijke onderwijstaak te wachten stond. De leerlingen zullen er een kluif aan gehad hebben, want in een notendop bevatten de voorspelen het complete gamma aan barokke klaviertechnieken.   


BWV
637

titel
Durch Adams Fall ist ganz verderbt

genre
orgelwerk (koraalbewerking)

serie
Orgelbüchlein

jaartal
ca. 1708-1717

stad
Weimar

Cast & Crew

publicatiedatum 5 september 2014
opnamedatum 8 oktober 2013
LOCATIE Martinikerk, Groningen
orgel Arp Schnitger, 1692
ORGANIST Leo van Doeselaar
PRODUCTIE Frank van der Weij
CAMERAREGIE Jan Van den Bossche, Frank van der Weij
DIRECTORS OF PHOTOGRAPHY Jorrit Garretsen, Sal Kroonenberg
MUZIEKPRODUCTIE, MONTAGE en MIX Holger Schlegel
beeldMONTAGE Dylan Glyn Jones
Kleurcorrectie Jef Grosfeld
PRODUCTIE-ASSISTENTIE Marco Meijdam, Zoë de Wilde
MET DANK AAN Jan Haak

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi