BWV 617

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Herr Gott, nun schleuss den Himmel auf

BWV 617 uitgevoerd door Leo van Doeselaar
Martinikerk, Groningen

"Als het lukt, dan klinkt het echt weergaloos" - Leo van Doeselaar over het belang van een goede registratie.

Moegestreden naar het hiernamaals

Een ingenieus driestemmig werkje begeleidt de ziel van Simeon naar eeuwige rust.

Het is een piepklein stukje orgelmuziek maar de zeggingskracht is er niet minder om. Bach illustreerde in deze koraalbewerking treffend de tekst uit het Weimaraner Geistreiches Gesangbuch uit 1713: ‘Ik heb geleden en gestreden, maar nu is mijn leven voltooid en kan ik met een gerust hart sterven.’ Het zijn de woorden van de hoogbejaarde Simeon die, zoals God hem heeft beloofd, zijn Verlosser heeft aanschouwd. De slepende maar vasthoudende melodie klinkt op het bovenste klavier, terwijl de linkerhand de rusteloze voeten weergeeft die popelen om het hiernamaals te betreden. Ondertussen klopt het pedaal volhardend aan de hemelpoort, in de heilige overtuiging dat de beloning voor het aardse zwoegen aanstaande is.     

Orgelbüchlein, BWV 599-644
Bach begon al in zijn tijd als hoforganist in Weimar (1708-1714) een eerste collectie aan te leggen van koraalbewerkingen en koraalvoorspelen (composities op basis van lutherse kerkliederen). Deze waren bedoeld voor in de kerkdienst, de voorspelen als inleiding voor de gemeentezang. Blijkens de inhoudsopgave in Bachs manuscript had het een bundel met 164 composities moeten worden, maar het werden er uiteindelijk niet meer dan 46 (BWV 599-644). Die ordening, gecombineerd met de geringe lengte van de stukken, wijst erop dat Bach van plan is geweest een complete cyclus van koraalbewerkingen samen te stellen. Later, in zijn tijd in Köthen, voorzag hij de bundel van een titelpagina. Daarop staat: Orgel-Büchlein, Worinne einem anfahenden Organisten Anleitung gegeben wird, auff allerhand Arth einen Choral durchzuführen… (Orgelboekje, waarin een beginnend organist geleerd wordt een koraal op allerlei manieren te bewerken…). De verzameling bestemde hij dus toen pas als leerboek, wellicht om in 1722 te presenteren bij zijn sollicitatie voor de post van Thomascantor in Leipzig, waar hem een belangrijke onderwijstaak te wachten stond. De leerlingen zullen er een kluif aan gehad hebben, want in een notendop bevatten de voorspelen het complete gamma aan barokke klaviertechnieken.   


BWV
617

titel
Herr Gott, nun schleuss den Himmel auf

genre
orgelwerk (koraalbewerking)

serie
Orgelbüchlein

jaartal
ca. 1708-1717

stad
Weimar

Cast & Crew

publicatiedatum 30 mei 2014
opnamedatum 8 oktober 2013
LOCATIE Martinikerk, Groningen
Orgel Arp Schnitger, 1692
ORGANIST Leo van Doeselaar
REGISTRANT Tim Knigge
PRODUCTIE Frank van der Weij
CAMERAREGIE Jan Van den Bossche, Frank van der Weij
DIRECTORS OF PHOTOGRAPHY Jorrit Garretsen, Sal Kroonenberg
MUZIEKPRODUCTIE, MONTAGE en MIX Holger Schlegel
beeldMONTAGE Dylan Glyn Jones
Kleurcorrectie Jef Grosfeld
PRODUCTIE-ASSISTENTIE Marco Meijdam, Zoë de Wilde
interview Onno van Ameijde
MET DANK AAN Jan Haak

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi