BWV 615

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

In dir ist Freude

BWV 615 uitgevoerd door Theo Jellema
Stiftskirche St. Georg, Goslar-Grauhof

"Dit stuk is alleen maar blij en feestelijk."

Terugkerend gebbetje

Met onstuitbaar vrolijke slingers luidt Bach het nieuwe jaar in.

Kort-kort-kort-lang, dat is het ritme van het ultrakorte melodische fragment waarop dit koraalvoorspel is gebouwd. Het zijn de vier beginnoten van een uiterst montere hymne voor de kersttijd en nieuwjaar, die weer is ontleend aan een zestiende-eeuws balletto van Gastoldi in driedelige maat. Daarmee is zowel het dansante karakter als het tempo verklaard. Het ritmische motief komt in de hymne steeds op andere noten terug, reden waarom ook de tekst zich bijna helemaal aan de ietwat kortademige opzet houdt. Maar Bach blijft plagerig hangen bij die vier beginnoten, waarvan er ook nog eens twee hetzelfde zijn. Pas gaandeweg krijgen we de hele melodie voorgeschoteld, maar ook dan blijft het motiefje de kop opsteken. Het is een gebbetje dat goed past bij de onstuitbaar vrolijke guirlandes waarmee de noten worden omspeeld. Ter ondersteuning klinkt in de bas een ostinato met carillonachtige trekjes. Ook dat onderschrijft de jubelende tekst, een lofzang op de komst van Christus.  

Orgelbüchlein, BWV 599-644
Bach begon al in zijn tijd als hoforganist in Weimar (1708-1717) een eerste collectie aan te leggen van koraalbewerkingen van Lutherse kerkliederen. Blijkens de inhoudsopgave had het een bundel met 164 composities moeten worden, maar het werden er uiteindelijk niet meer dan 46. Die ordening, gecombineerd met de geringe lengte van de stukken, wijst erop dat Bach van plan is geweest een complete cyclus van koraalvoorspelen voor in de kerk samen te stellen. Later, in zijn tijd in Köthen, voorzag hij de bundel van een titelpagina. Daarop staat: Orgel-Büchlein, Worinne einem anfahenden Organisten Anleitung gegeben wird, auff allerhand Arth einen Choral durchzuführen… (Orgelboekje, waarin een beginnend organist geleerd wordt een koraal op allerlei manieren te bewerken…). De verzameling bestemde hij dus toen pas als leerboek, wellicht om in 1722 te presenteren bij zijn sollicitatie voor de post van Thomascantor in Leipzig, waar hem een belangrijke onderwijstaak te wachten stond. De leerlingen zullen er een kluif aan gehad hebben, want in een notendop bevatten de voorspelen het complete gamma aan barokke klaviertechnieken.   


BWV
615

titel
In dir ist Freude

genre
orgelwerk (koraalbewerking)

Serie
Orgelbüchlein

Jaartal
ca. 1708-1717

Stad
Weimar

Bijzonder
Opgenomen in een handschrift met 45 andere koraalvoorspelen; pas in 1722 in Köthen kreeg het manuscript een titelblad, met daarop de vermelding Orgelbüchlein.

Cast & Crew

publicatiedatum 22 januari 2016
opnamedatum 26 augustus 2015
LOCATIE Stiftskirche St. Georg, Goslar-Grauhof
orgel Christoph Treutmann, 1731
ORGANIST Theo Jellema
CAMERAREGIE en montage Onno van Ameijde
CAMERA Maarten van Rossem, Onno van Ameijde
MUZIEKPRODUCTIE, MONTAGE en MIX Holger Schlegel
interview Onno van Ameijde
PRODUCTIE Jessie Verbrugh

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi