BWV 607

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Von Himmel kam der Engel schar

BWV 607 uitgevoerd door Bart Jacobs
Sint-Bavokerk, Haarlem

"Bach drukt het 'fladderen' van de engelen die het goede nieuws brengen, prachtig uit in de toonladdermotieven."

Vlugge engelen, trage engelen

Een kersthymne in mineur geeft het seizoen een bedachtzame klank.

Bij het samenstellen van zijn Orgelbüchlein volgde Bach de kerkkalender. Handig voor de organist, maar eentonigheid ligt op de loer – Kerst altijd vrolijk, Lijdenstijd altijd droef. Daarom sprenkelde Bach bijvoorbeeld in het ‘kerstcluster’ nu en dan een ander geluid. Zoals bijvoorbeeld in deze bewerking: Vom Himmel kam der Engel Schaar is ondanks het blije thema in mineur, als om de ernst te benadrukken van het mysterie van het geloof.

De tekst van het bijbehorende lied, van Luther, vertelt van de aankondiging aan de herders, van Jezus in de kribbe. Het lied verzekert dat wie gelooft in de ware God veilig is voor zonde en dood. Bach laat de engelen uit de hemel neerdalen met vlugge en snelle loopjes in alt en tenor, en trage loopjes in de bas. Bachs handschrift – te zien in het interview met Bart Jacobs – onthult trouwens nog een verrassing: de steeds breder lopende coloratuurtjes die het werk zijn karakter geven, lijken een latere toevoeging. Kijk maar hoe al die noten in de maat zijn gepropt!

Orgelbüchlein, BWV 599-644
Bach begon al in zijn tijd als hoforganist in Weimar (1708-1717) een eerste collectie aan te leggen van koraalbewerkingen van Lutherse kerkliederen. Blijkens de inhoudsopgave had het een bundel met 164 composities moeten worden, maar het werden er uiteindelijk niet meer dan 46. Die ordening, gecombineerd met de geringe lengte van de stukken, wijst erop dat Bach van plan is geweest een complete cyclus van koraalvoorspelen voor in de kerk samen te stellen. Later, in zijn tijd in Köthen, voorzag hij de bundel van een titelpagina. Daarop staat: Orgel-Büchlein, Worinne einem anfahenden Organisten Anleitung gegeben wird, auff allerhand Arth einen Choral durchzuführen… (Orgelboekje, waarin een beginnend organist geleerd wordt een koraal op allerlei manieren te bewerken…). De verzameling bestemde hij dus toen pas als leerboek, wellicht om in 1722 te presenteren bij zijn sollicitatie voor de post van Thomascantor in Leipzig, waar hem een belangrijke onderwijstaak te wachten stond. De leerlingen zullen er een kluif aan gehad hebben, want in een notendop bevatten de voorspelen het complete gamma aan barokke klaviertechnieken.   


BWV
607

Titel
Von Himmel kam der Engel schar

Genre
orgelwerk (koraalbewerking)

Serie
Orgelbüchlein

Jaartal
ca. 1708-1717

Stad
Weimar

Cast & Crew

Publicatiedatum 29 september 2017
Opnamedatum 22 september 2016
Locatie Sint-Bavokerk, Haarlem
Organist Bart Jacobs
Orgel Müllerorgel
Regie Bas Wielenga
Muziekopname Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt
Audiomontage -en mix Guido Tichelman
Camera Bas Wielenga, Jeroen Simons
Licht Gregoor van de Kamp
Productie Jessie Verbrugh
Interview Onno van Ameijde

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi