BWV 588

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Canzona in d klein

BWV 588 uitgevoerd door Dorien Schouten
Bovenkerk, Kampen

"Wat de twee delen in dit stuk met elkaar verbindt is een dalende chromatische lijn; een lamento-bas"

Stile antico

Bach scherpt zijn pen aan hét instrumentale genre van de barok.

Terwijl de muzikale smaak rond hem snel verjongde, bleef Bach zijn leven lang elementen uit zijn muzikale jeugd (en daarvoor) hernemen. Alleen al door te volharden in zijn consequent briljante contrapunt gaf hij blijk van een zeker archaïsme. Maar zo’n genie ontstond natuurlijk niet uit het niets, dat moest integendeel grondig rijpen. Voor een inkijkje in dat proces kunnen we gelukkig te rade gaan bij enkele overgeleverde vroege werken. Dat zijn vaak stijloefeningen zoals deze Canzona, bewijs van Bachs kameleontische geest.

Met de uitbarsting van de barok in zestiende-eeuws Italië kregen componisten meer interesse in instrumentale muziek. Het belangrijkste genre was de canzona, een solo- of ensemblewerk in verschillende delen die een waaier aan sferen oproepen. Trouw aan het renaissance-contrapunt, maar verlost van de natuurlijke beperkingen van zangers, schreven meesters als Girolamo Frescobaldi graag lastige intervallen en zochten ze de uiterste registers van hun instrumenten op. Door zijn flexibiliteit werd het genre al snel in heel Europa populair. Johann Jakob Froberger en Dietrich Buxtehude vertegenwoordigden in het noorden een late bloei.

Bach volgde het archetype in detail, misschien wel geïnspireerd door een Frescobaldi-uitgave uit 1635 in zijn bezit. Hij beperkte zich echter tot twee delen, twee fuga’s bovendien. De thema’s, in twee- respectievelijk driedelige maatsoort, gebruiken de ‘sequens’-techniek (herhaling van een motief een toon lager of hoger), terwijl de antwoorden chromatisch gekleurd zijn (halve toonsafstanden). Strikt volgens de regels van de kunst schreef Bach een werk dat haast een oefening lijkt. Toch maken de twee contrasterende thema’s, een uitnodiging om verschillende registers in te zetten, dit unicum tot een geslaagde proeve van bekwaamheid.


BWV
588

Titel
Canzona in d klein

genre
orgelwerk

Jaartal
vóór 1714

Stad
Arnstadt/Weimar

Bijzonder
De apart genoteerde pedaalpartij is technisch gezien overbodig. Het werk kan in feite volledig op elk toetseninstrument worden gespeeld. Bachs handschrift, dat uitsluitsel had kunnen geven, ontbreekt.

Cast & Crew

publicatiedatum 12 augstus 2016
opnamedatum 1 oktober 2015
LOCATIE Bovenkerk, Kampen
ORGANISTE Dorien Schouten
CAMERAREGIE Jan Van den Bossche, Hanna Schreuders
CAMERA Maarten van Rossem, Gijs Besseling
MUZIEKPRODUCTIE, MONTAGE en MIX Guido Tichelman
Beeldmontage en interview Gijs Besseling
Productie Jessie Verbrugh

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi