BWV 583

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Trio in d klein

BWV 583 uitgevoerd door Dorien Schouten
Bovenkerk, Kampen

Hoe vind je een goed gebalanceerde registratie?

Absolute muziek?

Hoe een mogelijke vergissing leidde tot een jarenlange zoektocht.

Is dit een trio met een verborgen koraal? Van het stuk zijn alleen bronnen van na Bachs dood bekend. In het ene handschrift heet het eenvoudigweg Trio a 2 Clav. e Pedal, in het andere wordt het een Choral Vorspiel auf der Orgel genoemd. Maar zelfs de meest devote luisteraar krabt zich al gauw achter de oren. Want om welk koraal gaat het dan? Er klinkt nergens een melodie in lange noten en ook de rest biedt weinig houvast.

Het enige aanknopingspunt zijn de vier dalende noten waarmee eerst de linker- en dan ook de rechterhand begint. Die lijken precies op het begin van de melodie die Bach schreef bij de tekst Hier lieg ich nun, mein Gott, BWV 519. Die tekst kwam voor in verschillende liedboeken uit Bachs tijd, maar werd meestal op andere melodieën gezongen. In één gezangboek uit 1719 staat echter een melodie voor dit koraal waarvan de vier beginnoten vrijwel precies overeenkomen met het begin van Bachs eigen melodie en die van dit trio. Bovendien keert dat beginmotief voortdurend terug in het trio.

Maar dat is dan ook alles: zowel Bachs eigen melodie voor Hier lieg ich nun, mein Gott als die uit de bundel van 1719 lijken geen andere sporen in dit trio te hebben achtergelaten. Misschien heeft die ene kopiist gewoon een fout gemaakt en is dit trio helemaal geen koraalbewerking. Het zou een losstaand trio kunnen zijn, een bewerking van een triodeel van een andere componist, of wellicht stamde het uit een langere sonate, zoals Bachs orgelsonates, BWV 525-530. In elk geval kunnen we ‘vrij luisteren’ zonder de oren te spitsen naar een koraal.


BWV
583

Titel
Trio in d klein

genre
orgelwerk

Jaartal
ca. 1723-1730?

Stad
Leipzig

Cast & Crew

publicatiedatum 24 juni 2016
opnamedatum 1 oktober 2015
LOCATIE Bovenkerk, Kampen
ORGANISTE Dorien Schouten
CAMERAREGIE Jan Van den Bossche, Hanna Schreuders
CAMERA Maarten van Rossem, Gijs Besseling
MUZIEKPRODUCTIE, MONTAGE en MIX Guido Tichelman
Beeldmontage en interview Gijs Besseling
Productie Jessie Verbrugh

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi