BWV 545

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Prelude en fuga in C groot

BWV 545 uitgevoerd door Bart Jacobs
Sint-Bavokerk, Haarlem

"Het eerste pedaalmotief is heel lekker om te spelen! Je hoort een enorme dynamiek; alsof er celli en contrabassen van een orkest binnenkomen."

Zelfverzekerd

Aan dit vroege werk is veel gesleuteld.

Dit stuk begint heel zelfverzekerd: het pedaal gaat drie keer met hinkstapsprongetjes naar een ronkende lage C, terwijl zich in de rechterhand meteen een vol akkoord opbouwt. En ook het vervolg is vastberaden. In de al even zelfverzekerde fuga staat de toonsoort als een huis, het C groot wordt nergens echt in twijfel getrokken.

Toch is niet alles zo vanzelfsprekend als het klinkt. Er bestaat namelijk een wirwar van versies van dit stuk met kleine en grote verschillen. En vrijwel allemaal stammen ze uit de achttiende eeuw. Juist dat kenmerkende begin en slot van de prelude in de versie die Bart Jacobs hier speelt, is afwezig in sommige bronnen. Er wordt vermoed dat Bach het stuk al als jonge organist schreef, misschien al in Arnstadt of Mühlhausen.  

En vindt u het allemaal wel veel C groot? Dan bent u niet de enige. In een aantal achttiende-eeuwse handschriften staat tussen de prelude en fuga namelijk een langzaam middendeel in a klein uit de Sonate nr. 5 in C groot, BWV 529. En het kan ook nog radicaler anders. Een Engels handschrift geeft een versie in Bes groot “by the late Mr John Robinson” (1682-1762), organist van Westminster Abbey. Tussen de prelude en de fuga plaatste hij een versie van het slotdeel uit de Gambasonate nr. 3, BWV 1029, op zijn beurt omgeven door twee korte intermezzo’s. Volgens tijdgenoot Charles Burney was Robinson “een van de beste toetsenisten van zijn tijd” en “trok hij altijd een groot publiek, waar hij ook optrad”. Van een Duits provinciestadje naar Westminster Abbey: zelfverzekerde muziek vindt zijn weg wel.


BWV
545

Titel
Prelude en fuga in C groot

Genre
orgelwerk

Jaartal
vroeg werk (vóór 1717?)

Stad
Arnstadt/Mühlhausen/Weimar

Bijzonder
Er bestaan veel versies van dit stuk. De oerversie is niet bewaard gebleven.

Cast & Crew

Publicatiedatum 27 januari 2017
Opnamedatum 22 september 2016
Locatie Sint-Bavokerk, Haarlem
Organist Bart Jacobs
Orgel Müllerorgel
Regie Bas Wielenga
Muziekopname Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt
Audiomontage -en mix Guido Tichelman
Camera Bas Wielenga, Jeroen Simons
Licht Gregoor van de Kamp
Productie Jessie Verbrugh
Interview Onno van Ameijde

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi