BWV 544

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Prelude en fuga in b klein

BWV 544 uitgevoerd door Elske te Lindert
Bovenkerk, Kampen

"Door het tweede thema van de fuga wordt de verbinding met de prelude gemaakt. Daarmee is het duidelijk dat deze prelude en fuga bij elkaar horen."

Imposant en melancholisch

Bach treurt om het afscheid van een geliefde koningin.

De kans is groot dat Bach dit imposante stuk voor het eerst speelde in de Pauluskerk in Leipzig. Op 17 oktober 1727 hield de universiteit er een treurdienst voor de pas overleden Christiane Eberhardine de Sterke. Zij was keurvorstin van Saksen en koningin van Polen. Bach schreef voor deze gelegenheid ‘treurmuziek in Italiaanse stijl’: de cantate Lass, Fürstin, lass noch einen Strahl, BWV 198. Tijdens de plechtigheid speelde Bach zelf orgel. Hij opende met een prelude en sloot af met een fuga en hoewel niemand het kan bewijzen, lijkt het heel goed mogelijk dat dat dit stuk was. Het ademt dezelfde sfeer als de treurmuziek en heeft dezelfde toonsoort; b klein. In die tijd werd b klein omschreven als bizar, lusteloos en melancholisch. En Bach gebruikte het vaker voor imposante en treurige gelegenheden, zoals bijvoorbeeld in de aria ‘Erbarme dich’ uit de Matthäus-Passion.

In de prelude lijkt de wanhoop voelbaar. Met een melancholische jammerklacht valt Bach met de deur in huis. Dan volgen grote sprongen in het pedaal, koppig en telkens herhaald, alsof je jezelf steeds weer moet vertellen wat er is gebeurd. Het hele stuk lijkt bol te staan van heftige emotie. De fuga is, logisch, rationeler. Maar zeker niet minder ingenieus. Bach onderzoekt alle mogelijkheden van het relatief makkelijk zingbare thema. Op weg naar het slot, wanneer het pedaal na een lange tijd weer inzet, voegt hij daar een tweede element aan toe, weer met relatief  grote sprongen, om zo toe te werken naar een hoopvol slot.


BWV
544

Titel
Prelude en fuga in b klein

genre
orgelwerk

Jaartal
1725-1736

Stad
Leipzig

Bestemming
Herdenkingsdienst van Christiane Eberhardine de Sterke

Eerste uitvoering
vermoedelijk 17 oktober 1727

Cast & Crew

publicatiedatum 19 mei 2017
opnamedatum 2 oktober 2015
LOCATIE Bovenkerk, Kampen
ORGANISTE Elske te Lindert
REGIE Jan Van den Bossche, Hanna Schreuders
CAMERA Maarten van Rossem, Gijs Besseling
MUZIEKopname, MONTAGE en MIX Guido Tichelman
Beeldmontage en interview Gijs Besseling
Productie Jessie Verbrugh

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi