BWV 535

BWV 535

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Prelude en fuga in g klein

BWV 535 uitgevoerd door Leo van Doeselaar
Waalse Kerk, Amsterdam

Volgens Leo van Doeselaar speelde Bach ook wel eens klavecimbel op het orgel.

Raadselbronnen

Veel handen, niet alleen die van hemzelf, bieden een glimp van diens muzikale ontwikkeling.

Geen prelude zonder fuga, logisch? Toch valt te bezien of Bach dit werkenpaar samen bedacht – de prelude lijkt qua stijl meer op zijn jeugdwerken dan de fuga. De bronnen vertellen hun eigen verwarrende verhaal. Allereerst is er het Möller-manuscript, een collectie uit 1705-06 waarin Johann Cristoph Bach een snapshot neemt van zijn muzikale omgeving: Böhm, Buxtehude en Reincken, maar ook zijn jongere en nog steeds jonge broer Johann Sebastian. Die pent er zelf onder meer BWV 535a in, een simpeler en helaas incomplete versie van BWV 535 (het laatste blad is kwijt). Maar de ‘officiële’ latere versie bestaat in zoveel varianten, geen in Bachs hand, dat we maar moeilijk kunnen achterhalen hoe en wanneer hij dit jeugdwerk herzag. Blijkbaar kwamen deze prelude en fuga goed van pas in orgellessen, want we danken de kopieën vooral aan zijn goed betalende leerlingen.

Zoals aangehaald behoort de prelude waarschijnlijk tot Bachs vroegste werken. Misschien schreef hij ze wel direct na zijn kennismaking met Buxtehude, die zijn preludes net als Bach hier vaak opbouwde in keurig afgebakende secties. Bach komt zo op drie quasi-geïmproviseerde delen, met een spannend midden waar de handen telkens van klavier wisselen en de muziek in halve stapjes heel de toonladder afdaalt. Net daarvoor klinkt in het pedaal een frase die Bach (wellicht enkele jaren later) aangreep voor zijn driestemmige fuga. Het thema versnelt door steeds kortere noten – kwarten, repeterende achtsten, triller-achtige zestienden – en ook de antwoorden worden gaandeweg het stuk levendiger, vooral bij de allerlaatste thema-inzet in het pedaal. Met enkele virtuoze notenslierten als naspel herneemt Bach elementen uit de prelude.


BWV
535

Titel
Prelude en fuga in g klein

genre
orgelwerk

Jaartal
vroege versie voor 1705, revisie wellicht tussen 1708-1717

Bijzonder
Een vroege versie BWV 535a is opgenomen in het Möller-handschrift. Van BWV 535 is geen origineel bekend.

Cast & Crew

publicatiedatum 21 november 2014
opnamedatum 23 juni 2014
LOCATIE Waalse Kerk, Amsterdam
ORGANIST Leo van Doeselaar
ORGEL Christian Müller, 1734
PRODUCTIE Frank van der Weij
CAMERAREGIE Jan Van den Bossche
DIRECTORS OF PHOTOGRAPHY Sal Kroonenberg, Ruben van den Broeke
GRIP Antoine Petiet
MUZIEKPRODUCTIE, MONTAGE en MIX Holger Schlegel
BEELDMONTAGE Dylan Glyn Jones
KLEURCORRECTIE Jef Grosfeld
PRODUCTIE-ASSISTENTIE Marco Meijdam, Zoë de Wilde

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi