BWV 533

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Prelude en fuga in e klein

BWV 533 uitgevoerd door Dorien Schouten
Bovenkerk, Kampen

"Toen ik dit stuk begon te spelen, een hele tijd geleden, heb ik het waarschijnlijk minder vrij gespeeld dan dat ik nu doe."

Vreemde noten

Een uitstekend stuk om een orgel te testen, maar misschien wel wat te modern voor de kerkenraad in Arnstadt.

Dit stuk stamt uit de tijd dat Bach nog een twintiger was. Hij had toen net zijn eerste echte baan verworven in Arnstadt. Deze positie als organist had hij in 1703 met een riant salaris in de schoot geworpen gekregen nadat hij op briljante wijze het nieuwe orgel getest had. Maar een paar jaar later was juist kritiek op zijn orgelspel één van de redenen die werden aangedragen om hem weer kwijt te raken. Hij zou in zijn koraalvoorspelen te veel curieuze "variationes" en vreemde noten gebruiken. Zo bracht hij volgens de kerkenraad de mensen in verwarring.

In deze beknopte Prelude en fuga zijn beide kanten van dat verhaal herkenbaar. In de prelude klinken korte pedaalsolo’s, schuddende tremolo’s voor beide handen, en reeksen volle akkoorden voor toetsen en pedaal tegelijk: allemaal opwindende muzikale elementen waarmee je bovendien – indien nodig – het geluid en de reactiesnelheid van een orgel zou kunnen testen.

Deze onderdelen keren ook in de fuga terug. Die begint met een ontroerend thema, eerst bescheiden en bijna aarzelend, maar later steeds zekerder. Richting het einde is er een passage waar Bach de noten van de linkerhand tegen de compositieregels in vrij dissonant laat afsteken tegen die van de rechterhand. Precies het soort “frembde Thone” waarop men in Arnstadt later kritiek had. Hier klinkt een jeugdige en wat onbesuisde Bach. Voor de één een uitstekende sollicitatie, voor de ander reden tot ontslag.


BWV
533

Titel
Prelude en fuga in e klein

genre
orgelwerk

Jaartal
ca. 1704-1709

Stad
Arnstadt/Weimar

Bijzonder
Er bestaat een nog oudere versie, BWV 533a.

Cast & Crew

publicatiedatum 29 april 2016
opnamedatum 1 oktober 2015
LOCATIE Bovenkerk, Kampen
ORGANISTE Dorien Schouten
CAMERAREGIE Jan Van den Bossche, Hanna Schreuders
CAMERA Maarten van Rossem, Gijs Besseling
MUZIEKPRODUCTIE, MONTAGE en MIX Guido Tichelman
Beeldmontage en interview Gijs Besseling
geluid interview Kasper Koudenburg
Productie Jessie Verbrugh

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi