All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

O ewiges Feuer, o Ursprung der Liebe

BWV 34 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging onder leiding van Jos van Veldhoven
Waalse Kerk, Amsterdam

"In de sleutel-aria creëert Bach nieuwe instrumenten."

Bach en de heilige geest

Hoe bruiloftsmuziek eenvoudig tot een pinkstercantate kon worden getransformeerd.

Van deze pinkstercantate is tot voor kort gedacht dat het een van de laatste cantates uit Bachs oeuvre was. Het manuscript van de partituur, grotendeels in Bachs eigen handschrift, dateert van enkele jaren voor zijn dood. Recent is echter in Sint-Petersburg een tekstboekje teruggevonden waaruit blijkt dat de cantate veel ouder is en al op 1 juni 1727 voor het eerst is uitgevoerd. Tijdens de ochtenddienst op die eerste pinksterdag klonk het werk in de Nikolaikirche van Leipzig, tijdens de vesper in de Thomaskirche. Ook toen was het werk niet volledig nieuw. De koordelen en de alt-aria, de meest wezenlijke bestanddelen, berusten op hergebruik. Ze stammen uit een gelijknamige maar omvangrijkere huwelijkscantate (BWV 34a) die Bach al in een eerder stadium had gecomponeerd.

Het gelukkige paar is nooit nader geïdentificeerd, maar vermoedelijk was de bruidegom een predikant. Dit valt onder meer af te leiden uit de alt-aria, waar in de bruiloftsversie sprake is van een schaapskudde (de gemeente), de herder Jacob (de predikant) en diens geliefde Rachel (de bruid). Deze metafoor verklaart ook het snoezig pastorale karakter van de muziek, met twee (‘herders’-)fluiten en strijkers die met sordino (demper) spelen. De bruiloftscantate maakt toespelingen op de Heilige Geest en kon zodoende eenvoudig tot een pinkstercantate worden getransformeerd. Van het liefdesvuur naar het vuur van de Heilige Geest is maar een kleine stap.

O ewiges Feuer, o Ursprung der Liebe is in Bachs oeuvre een van de weinige cantates zonder koraal. Het slotkoor, ‘Friede über Israel’, was in de huwelijkscantate niet de afsluiting maar het koor waarmee de huwelijksvoltrekking werd ingeleid. De plechtstatigheid doet stilistisch denken aan Bachs tijdgenoot Georg Friedrich Händel.


BWV
34

Titel
O ewiges Feuer, o Ursprung der Liebe

Genre
cantate

Jaartal
1727, originele huwelijkscantate 1726

Stad
Leipzig

Tekstdichter
onbekend

Bestemming
eerste pinksterdag

Eerste uitvoering
1 juni 1727

Bijzonder
Deze pinkstercantate is een bewerking van een in 1726 geschreven huwelijkscantate.

Cast & Crew

Publicatiedatum 18 mei 2018
Opnamedatum 13 mei 2017
Locatie Waalse Kerk, Amsterdam
dirigent Jos van Veldhoven
sopraan Maria Keohane
alt Damien Guillon
tenor Thomas Hobbs
bas Sebastian Myrus
Ripiënisten sopraan Marjon Strijk, Kristen Witmer
Ripiënisten alt Marleene Goldstein, Barnabás Hegyi
Ripiënisten tenor Yves Van Handenhove, David Lee
Ripiënisten bas Drew Santini, Matthew Baker
viool 1 Shunske Sato, Anneke van Haaften, Annelies van der Vegt
viool 2 Sayuri Yamagata, Pieter Affourtit, Paulien Kostense
altviool Staas Swierstra, Jan Willem Vis
cello Lucia Swarts, Richte van der Meer
contrabas Hen Goldsobel
Traverso Marten Root, Doretthe Janssens
hobo Martin Stadler, Peter Frankenberg
Fagot Benny Aghassi
trompet Robert Vanryne, Fruzsina Hara, Mark Geelen
pauken Robert Kendell
orgel Leo van Doeselaar
klavecimbel Siebe Henstra
Regie en beeldmontage Bas Wielenga
Muziekopname Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt, Pim van der Lee
Audiomontage en -mix Guido Tichelman
Camera Jochem Timmerman, Thijs Struick, Martin Struijf
Licht Zen Bloot, Henry Rodgers, Patrick Galvin
Regieassistent Ferenc Soeteman
Beeldtechniek Robert-Jan Neijland
Settechniek Justin Mutsaers
Datahandling Jesper Blok
Projectmanager NEP Peter Ribbens
Interview Onno van Ameijde, Marloes Biermans
Productie concert Marco Meijdam, Imke Deters
Productie opname Jessie Verbrugh

Vocale teksten

Origineel

1. Chor

O ewiges Feuer,
O Ursprung der Liebe,
entzünde die Herzen
und weihe sie ein.
Lass himmlische Flammen
durchdringen und wallen,
wir wünschen, o Höchster,
dein Tempel zu sein,
Ach, lass dir die Seelen
im Glauben gefallen.

2. Rezitativ (Tenor)

Herr, unsre Herzen halten dir
dein Wort der Wahrheit für:
Du willst bei Menschen gerne sein,
drum sei das Herze dein;
Herr, ziehe gnädig ein.
Ein solch erwähltes Heiligtum
Hat selbst den grössten Ruhm.

3. Arie (Alt)

Wohl euch, ihr auserwählten Seelen,
die Gott zur Wohnung ausersehn.
Wer kann ein grösser Heil erwählen?
Wer kann des Segens Menge zählen?
Und dieses ist vom Herrn geschehn.

4. Rezitativ (Bass)

Erwählt sich Gott
die Heilgen Hütten,
die er mit Heil bewohnt,
so muss er auch den Segen
auf sie schütten,
so wird der Sitz
des Heiligtums belohnt.
Der Herr ruft über
sein geweihtes Haus
das Wort des Segens aus:

5. Chor

Friede über Israel.
Dankt den höchsten Wunderhänden,
dankt, Gott hat an euch gedacht.
Ja, sein Segen wirkt mit Macht,
Friede über Israel,
Friede über euch zu senden.


Vertaling

1. Koor

O eeuwig vuur,
O bron van liefde,
ontsteek onze harten
en wijd ze in.
Laat hemelse vlammen
flakkeren en ons doorgloeien,
want, o hoogste, wij willen voor u
als een tempel zijn,
ach, laat de zielen zich
in hun geloof behagen.

2. Recitatief

Heer, onze harten houden u
uw eigen woord van waarheid voor:
u wilt graag onder ons mensen zijn,
daarom zij ons hart u toegewijd,
Heer, kies het als uw zetel.
Zulk uitverkoren heiligdom
bezit zelf de grootste roem.

3. Aria

Gelukkig zijn jullie, uitverkoren zielen,
die God als zijn woning heeft gekozen!
Wie kan een groter heil over zich afroepen?
Wie kan de vele zegeningen tellen?
En dit is door God gegeven.

4. Recitatief

Kiest God
zijn heilig onderkomen,
dat hij met zijn heil bewoont,
dan zal hij dat
met zegen overladen,
zo wordt de zetel
van het heiligdom beloond.
De Heer roept over
zijn ingewijde huis
zijn woord van zegen uit:

5. Koor

Vrede over Israël.
Dankt de hoogste wonderhanden,
dankt, want God heeft aan u gedacht.
Ja, zijn zegen is machtig
en zendt vrede over Israël,
zegen over u allen.


Print

Deze werken vind je misschien ook mooi