All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Mis in g klein

BWV 235 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging onder leiding van Jos van Veldhoven
Grote Kerk, Naarden

"Bach heeft technisch zeer gecompliceerd geschreven, maar het is allemaal te doen."

Waarom gebruikt Bach in deze mis eerder geschreven muziek opnieuw?

Best of Bach

Bach schiep in zijn ‘kleine’ missen een veilige haven voor zijn favoriete cantatedelen.

De vier korte missen die Bach in de jaren 1730 maakte, zijn omgeven met een zweem van mysterie. Deze zogenoemde ‘Lutherse’ of ‘Kleine’ missen bedienen zich van het voor Bach ongebruikelijke Latijn en bestaan alleen uit een Kyrie en een Gloria. Wat meer is: Bach stelde deze missen vrijwel geheel samen uit materiaal afkomstig uit een klein aantal geestelijke cantates. De Mis in g klein ontleent zijn opening aan cantate 102, terwijl de overige twee koren en drie aria’s uit de cantates 187 en 72 zijn overgenomen. Hoewel daaraan wel een en ander moest worden versleuteld – passages zijn geschrapt of toegevoegd, de toonsoort of omvang is aangepast – is het koor uit cantate 102 vrijwel ongeschonden overgeheveld. De drie zinnen van een tekst ontleend aan Jeremia passen dan ook wonderwel bij de drievoudige Kyrie-Christe-Kyrie-aanroeping.

Het lijkt niet vergezocht om te veronderstellen dat Bach met deze missen een veilige haven creëerde voor een aantal van zijn lievelingsstukken. Een Latijnse mis heeft door zijn neutrale karakter immers veel meer toepassingen dan de aan één specifiek moment in het kerkelijk jaar opgehangen Duitstalige cantates.

Blijft de vraag waarom Bach voor het Latijn koos. Heeft hij met deze missen de band willen aanhalen met de katholieke koning August III in Dresden, die net was aangetreden? Van een andere mis uit deze reeks, de Mis in b klein (die Bach later zou uitbreiden tot de Hohe Messe) weten we in elk geval zeker dat die in 1733 aan August werd opgedragen. Met enige vertraging werd Bach in 1736 inderdaad aangesteld als Compositeur aan het Dresdener hof. Het verleende Bach een status die hem bij de veelvuldige conflicten met het Leipziger kerkbestuur goed van pas kwam. En wat het belang van een veilige haven voor zijn lievelingsstukken betreft: ook dat had Bach goed ingeschat. Terwijl zijn Lutherse missen de tand des tijds hebben doorstaan, is van zijn cantatewerk heel veel verloren gegaan. 


BWV
235

titel
Mis in g klein

bijnaam
Lutherse’ of ‘Kleine’ mis

genre
Latijnse kermuziek (mis)

jaartal
1738/39?

Stad
Leipzig

Bijzonder/hergebruik
Samengesteld uit eerder gecomponeerde muziek voor cantates 102, 72 en 187

Cast & Crew

publicatiedatum 10 april 2015
opnamedatum 11 oktober 2014
Locatie Grote Kerk, Naarden
Dirigent Jos van Veldhoven
alt Alex Potter
tenor Thomas Hobbs
bas Peter Kooij
RIPIËNISTEN SOPRAAN Lauren Armishaw, Marjon Strijk (solo), Kristen Witmer
RIPIËNISTEN alt Marleene Goldstein, Barnabás Hegyi
RIPIËNISTEN tenor João Moreira, Kevin Skelton
RIPIËNISTEN bas Matthew Baker, Jelle Draijer
VIOOL 1 Shunske Sato, Anneke van Haaften, Annelies van der Vegt
VIOOL 2 Sayuri Yamagata, Pieter Affourtit, Paulien Kostense
altviool Staas Swierstra, Jan Willem Vis
cello Lucia Swarts, Richte van der Meer
contrabas Robert Franenberg
traverso Marten Root
hobo Martin Stadler, Peter Frankenberg
fagot Benny Aghassi
trompet Robert Vanryne
klavecimbel Siebe Henstra
orgel Leo van Doeselaar
PRODUCTIE CONCERT Imke Deters, Erik van Lith, Marco Meijdam
Productie Frank van der Weij, Zoë de Wilde
CAMERAREGIE Lucas van Woerkum
DIRECTOR OF PHOTOGRAPHY Sal Kroonenberg
CAMERA Sal Kroonenberg, Robert Berger, Ruben van den Broeke, Benjamin Sparschuh
MONTAGE Lucas van Woerkum, Frank van der Weij
MUZIEKOPNAME Leo de Klerk
LICHT Zen Bloot
Licht-assistent Roeland van Bemmel, Patrick Galvin
Regie-assistent MaNOj Kamps
GELUIDS-ASSISTENTEN Jaap Firet, Gilius Kreiken, Jaap van Stenis, Bobby Verbakel
CAMERA-ASSISTENT Izak de Dreu, Zino Rosmolen
MUZIEKMONTAGE EN MIXAGE Leo de Klerk, Frank van der Weij
MUZIEKMONTAGE ASSISTENT Martijn Snoeren
interviews Onno van Ameijde
Met dank aan Angela Mast, Marlo Reeders

Vocale teksten

Origineel

1. Coro

Kyrie eleison
Christe eleison
Kyrie eleison.

2. Coro

Gloria in excelsis Deo,
et in terra pax hominibus
bonae voluntatis.
Laudamus te, benedicimus te,
adoramus te, glorificamus te.

3. Aria (basso)

Gratias agimus tibi 
propter magnam gloriam tuam.
Domine Deus, rex coelestis,
Deus Pater omnipotens.

4. Aria (alto)

Domine Fili unigenite,
Jesu Christe.
Domine Deus, Agnus Dei,
Filius Patris.
Qui tollis peccata mundi, 
miserere nobis.

5. Aria (tenore)

Qui tollis peccata mundi, 
suscipe deprecationem nostram.
Qui sedes ad dexteram Patris,
miserere nobis.
Quoniam tu solus sanctus,
tu solus Dominus,
tu solus altissimus,
Jesu Christe.

6. Coro

Cum Sancto Spiritu
in gloria Dei Patris.
Amen.


Vertaling

1. Koor

Heer, ontferm u
Christus, ontferm u
Heer, ontferm u.

2. Koor

Ere zij God in den hoge
en vrede op aarde voor mensen
van goede wil.
Wij prijzen u, wij zegenen u,
wij aanbidden u, wij verheerlijken u.

3. Aria

Wij brengen u dank
voor uw grote heerlijkheid.
Heer God, koning des hemels,
God, almachtige vader.

4. Aria

Heer, eniggeboren zoon,
Jezus Christus.
Heer God, lam Gods,
Zoon van de vader. 
Gij die de zonden der wereld draagt,
ontferm u over ons.

5. Aria

Gij die de zonden der wereld draagt,
hoor ons gebed.
Gij die zit aan de rechterhand van de vader,
ontferm u over ons.
Want gij alleen zijt heilig,
gij alleen de Heer,
gij alleen de allerhoogste,
Jezus Christus.
 

6. Koor

Met de Heilige Geest
in de heerlijkheid van God de vader.
Amen.

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi