All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Du wahrer Gott und Davids Sohn

BWV 23 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging onder leiding van Sigiswald Kuijken
Waalse Kerk, Amsterdam

Speciaal voor dit concert leerde Lucia Swarts de violoncello da spalla bespelen.

Sollicitatienoten

Met deze muziek overtuigde Bach de gemeenteraad in Leipzig van zijn kwaliteiten.

Zonder inleiding stap je hier middenin het verhaal. Het gaat over de genezing van een blinde, die Jezus ontmoet op weg naar Jericho. De blinde roept Jezus om hulp. En Jezus geneest hem. De blinde ziet zijn ware aard, terwijl de omstanders ziende blind zijn. In de bas hoor je de gang naar Jericho. Daarboven klinkt een duet van hobo’s en een duet van sopraan en alt. Twee keer tweestemmigheid dus. De partijen van de hobo’s en die van de zangers imiteren elkaar, ze zijn hetzelfde en toch niet. Dat zou kunnen verwijzen naar Jezus’ twee-eenheid: hij is zowel God als mens (wahrer Gott und Davids Sohn’).

Deze cantate bestond eerst maar uit drie delen. Het oorspronkelijke slot was het positieve Aller Augen warten, Herr’. Daarin hoor je het optimisme en het vertrouwen van de blinde terug. Het later nog extra toegevoegde slotdeel, de monumentale koraalbewerking Christe du Lamm Gottes’, was gebaseerd op een passielied dat iedereen in die tijd kende. Zo wijst Bach vooruit naar de weken die komen gaan: zondag Estomihi is de laatste zondag voor de vasten en de vasten loopt uit in de lijdenstijd.

Dat Bach het ‘Christe du Lamm Gottes’ pas later toevoegde, betekent overigens niet dat het er met de haren bij is gesleept. Al in het recitatief van de tenor klinkt de melodie van het lied in de hobo. Terwijl de tenor aandacht voor zijn lijden vraagt, als was hij de blinde uit de lezing, verwijst de hobo al naar het lijden van Jezus zelf. Door aan het einde een complete koraalbewerking over hetzelfde lied toe te voegen, trekt Bach die lijn door.

Eigenlijk kun je deze cantate niet los zien van Jesus nahm zu sich die Zwölfe, BWV 22. Samen met Du wahrer Gott und Davids Sohn voerde Bach BWV 22 uit op 5 februari 1723 in Leipzig tijdens een dienst. Beide stukken waren in opdracht van de gemeenteraad geschreven als proefstukken en de ‘auditie’ maakte deel uit van Bachs sollicitatieprocedure in Leipzig. Zijn muziek beviel goed en uiteindelijk werd hij er dan ook cantor: “Am verwichenen Sonntage Vormittage machte der Hochfürstl. Capellmeister zu Cöthen, Mr. Bach, allhier in der Kirchen zu Thomä wegen der bisher noch immer vacant stehenden Cantor-Stelle seine Probe, und ist desselben damahlige Music von allen, welche dergleichen ästimeren, sehr gelobet worden...”, zo schreef de krant.  


BWV
23

Titel
Du wahrer Gott und Davids Sohn

genre
cantate

Jaartal
1723

Stad
Köthen/Leipzig

Tekstdichter
onbekend

Bestemming
zondag Estomihi

Eerste uitvoering
5 februari 1723

Bijzonder
Dit is een van de twee proefstukken waarmee Bach solliciteerde in Leipzig. Het slotstuk ‘Christe du Lamm Gottes’ schreef hij al eerder en gebruikte hij in 1725 als slotkoor van de Johannes-Passion, BWV 245

Cast & Crew

Publicatiedatum 11 november 2016
Opnamedatum 23 april 2016
Locatie Waalse Kerk, Amsterdam
Violoncello da spalla en leiding Sigiswald Kuijken
Sopraan Miriam Feuersinger
Alt Damien Guillon
Tenor Wolfram Lattke
Bas Christian Immler
RIPIËNIST sopraan Griet de Geyter
RIPIËNIST alt Barnabás Hegyi
Ripiënist tenor Kevin Skelton
Ripiënist bas Sebastian Myrus
Viool 1 Shunske Sato, Pieter Affourtit
Viool 2 Sayuri Yamagata, Anneke van Haaften
Altviool Staas Swierstra
Violoncello da spalla Lucia Swarts
Violone Robert Franenberg
Hobo Martin Stadler, Peter Frankenberg
Fagot Benny Aghassi
Trompet Robert Vanryne
Orgel Leo van Doeselaar
Klavecimbel Siebe Henstra
regie en beeldmontage Bas Wielenga
Regie-assistentie Ferenc Soetman
Muziekopname Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt, Micha de Kanter
Audiomontage en -mix Guido Tichelman
Camera Jochem Timmermans, Merijn Vrieling, Chris Reichgelt
Licht Zen Bloot, Gijs 't Hoen
Beeldtechniek Vincent Nuchteren, Justin Mutsaers
Camera-assistentie Robert Wijermans, Leon Mignon
Settechniek Justin Mutsaers, Chris Reichgelt
Datahandling Jesper Blok
Projectmanager NEP Peter Ribbens
Productie concert en opname Marco Meijdam
Interview Onno van Ameijde
Met dank aan Nienke Meuleman

Vocale teksten

Origineel

1. Arie (Sopran, Alt)

Du wahrer Gott und Davids Sohn,
der du von Ewigkeit in der Entfernung schon
mein Herzeleid und meine Leibespein
umständlich angesehn, erbarm dich mein!
Und lass durch deine Wunderhand,
die so viel Böses abgewandt,
mir gleichfalls Hilf und Trost geschehen.

2. Rezitativ (Tenor)

Ach! gehe nicht vorüber;
du, aller Menschen Heil,
bist ja erschienen,
die Kranken und nicht die Gesunden zu bedienen.
Drum nehm ich ebenfalls an deiner Allmacht teil;
ich sehe dich auf diesen Wegen,
worauf man
mich hat wollen legen,
auch in der Blindheit an.
Ich fasse mich
und lasse dich
nicht ohne deinen Segen.

3. Chor

Aller Augen warten, Herr,
du allmächtger Gott, auf dich,
und die meinen sonderlich.
Gib denselben Kraft und Licht,
lass sie nicht
immerdar in Finsternissen!
Künftig soll dein Wink allein
der geliebte Mittelpunkt
aller ihrer Werke sein,
bis du sie einst durch den Tod
wiederum gedenkst zu schliessen.

4. Choral

Christe, du Lamm Gottes,
der du trägst die Sünd der Welt,
erbarm dich unser!
Christe, du Lamm Gottes,
der du trägst die Sünd der Welt,
erbarm dich unser!
Christe, du Lamm Gottes,
der du trägst die Sünd der Welt,
gib uns dein’ Frieden. Amen.

Vertaling

1. Aria 

U ware God en Davidszoon
die al sinds een verre eeuwigheid
mijn pijn van hart en leden
meedogend heeft aangezien, ontferm u over mij!
En laat door uw wonderhand,
die zoveel kwaads heeft afgewend,
ook mij nu hulp en troost geschieden.

2. Recitatief

Ach! Ga niet voorbij,
u, heil van alle mensen.
U bent toch verschenen
ten dienste van de zieken en niet de gezonden.
Daarom deel ik in uw almacht;

ik zie u op de wegen
waar men
mij had willen leggen.
Neem me in mijn blindheid aan.
Ik zal niet bedaren
noch u verlaten
zonder uw zegen.

3. Koor

Alle ogen wachten, Heer,
op u, almachtige God,
en de mijne in het bijzonder.
Geef die ogen kracht en licht,
en laat ze niet altoos
in de duisternissen!
Aanstonds zal uw wenk
het geliefde middelpunt
van hun werken zijn.
Totdat u eens door de dood
ze weer denkt te sluiten.

4. Koraal

Christus, u Lam Gods,
die de zonden der wereld draagt,
ontferm u over ons!
Christus, u Lam Gods,
die de zonden der wereld draagt,
ontferm u over ons!
Christus, u Lam Gods,
die de zonden der wereld draagt,
geef ons uw vrede. Amen.

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi