All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Der Herr denket an uns

BWV 196 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging onder leiding van Jos van Veldhoven
Oostkerk, Middelburg

Sopraan Dorothee Mields, dirigent Jos van Veldhoven en tenor Charles Daniels nemen de cantate door.

Huwelijkscadeau

Liep Bach in juni 1708 naar Dornheim met een nieuwe compositie op zak?

Het is een mooi verhaal. Bach loopt met zijn vrouw Maria Barbara op een zonnige dag naar het prachtige kleine kerkje in Dornheim. In zijn tas zit zijn nieuwste compositie, Der Herr denket an uns. Het kerkje waar hij zijn nieuwste stuk gaat uitvoeren, is bekend terrein. Een half jaar eerder trouwde Bach er met Maria Barbara. Hun huwelijk werd ingezegend door huisvriend Johann Lorenz Stauber. Vandaag trouwt Stauber zelf. Als cadeau componeerde Bach een nieuwe cantate. De tekst heeft hij, misschien wel met Stauber, zorgvuldig uitgezocht. Het zijn vier verzen uit Psalm 115, en in elk daarvan speelt het woord zegenen een belangrijke rol. Dat bood Bach mooie muzikale mogelijkheden, zoals wordt uitgelegd in het interview. De tekst was bovendien erg toepasselijk. Het genoemde ‘huis Aaron’ verwijst naar het feit dat het hier om een geestelijke gaat. De beide gehuwden worden gezegend en ook hun kinderen. Het was namelijk niet Staubers eerste huwelijk, een jaar eerder was zijn eerste vrouw overleden.

Net als de tekst is de cantate kort, maar krachtig. Het lijkt zo zonder recitatieven haast een zeventiende-eeuws stuk in de stijl van Schütz. Maar in de centrale aria voor sopraan maakt Bach dan weer gebruik van een ‘moderne’ techniek uit de Italiaanse opera; de da capo-aria, waarin het eerste gedeelte van het stuk aan het einde wordt herhaald. Het krachtige slotstuk mondt uit in een afsluitend ‘Amen’ waarin de vier stemmen uit enthousiasme over elkaar heen buitelen.

Het idee dat deze cantate geschreven is voor het huwelijk van Stauber werd meer dan 100 jaar geleden voor het eerst geopperd door musicoloog Philipp Spitta. Juist omdat het zo’n mooi verhaal is, wordt het vaak klakkeloos overgenomen. Toch zijn er ook tegengeluiden. De tekst zou best passen in een huwelijksdienst, maar nog beter in een meer algemene dankdienst. De muziek dateert duidelijk uit de periode vóór Bach cantor in Leipzig werd, maar precieze datering is onmogelijk omdat er geen partituur uit die tijd bewaard is gebleven. Of dit stuk dus echt in première ging in Dornheim zullen we nooit weten, maar het verhaal is en blijft prachtig. 


BWV
196

titel
Der Herr denket an uns

genre
cantate

jaartal
1708?

Stad
Mühlhausen?

Tekstdichter
onbekend, Psalm 115:12-15

Bestemming
huwelijk?/dankdienst

Eerste uitvoering
Mogelijk op 5 juni 1708 in Dornheim bij het huwelijk van Johann Lorenz Stauber en Regina Wedemann.

Cast & Crew

Publicatiedatum 4 december 2015
opnamedatum 16 mei 2015
Locatie Oostkerk, Middelburg
Dirigent Jos van Veldhoven
sopraan Dorothee Mields
alt Alex Potter
tenor Charles Daniels
bas Tobias Berndt
RIPieno SOPRAAN Marjon Strijk
RIPieno alt Barnabás Hegyi
RIPieno tenor Immo Schröder
RIPieno bas Jelle Draijer
viool 1 Shunske Sato
viool 2 Lucia Giraudo
altviool Anneke van Haaften
cello Lucia Swarts
contrabas James Munro
Fagot Benny Aghassi
orgel Siebe Henstra
theorbe Mike Fentross
CAMERAREGIE en Montage Jasper Verkaart, MaNOj Kamps
MUZIEKOPNAME, -MONTAGE EN –MIX Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt, Micha de Kanter
CAMERA Maarten van Rossem, Paul Caspers, Jorrit Garretsen, Rieks Soepenberg
LICHT Daan de Boer, Denny Schoute
Make-up Erica Stuyfzand
kleurcorrectie Daphne Maierna
PRODUCTIE CONCERT Erik van Lith, Marco Meijdam
Productie Jessie Verbrugh

Vocale teksten

Origineel

1. Sinfonia

 

2. Chor

Der Herr denket an uns
und segnet uns.
Er segnet das Haus Israel,
er segnet das Haus Aaron.
 

3. Arie (Sopran)

Er segnet,
die den Herrn fürchten,
beide, Kleine und Grosse.
 

4. Duett (Tenor, Bass)

Der Herr segne euch
je mehr und mehr,
euch und eure Kinder.
 

5. Chor

Ihr seid die Gesegneten des Herrn,
der Himmel und Erde gemacht hat.
Amen.
 


Vertaling

1. Sinfonia


2. Koor

De Heer denkt aan ons
en zegent ons.
Hij zegent het huis Israël,
hij zegent het huis Aaron.

3. Aria

Hij zegent,
die de Heer vrezen,
zowel kleinen als groten.

4. Duet

Moge de Heer jullie zegenen
meer en meer,
jullie en jullie kinderen.

5. Koor

Jullie zijn de gezegenden van de Heer,
die hemel en aarde gemaakt heeft.
Amen.

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi