All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Der Friede sei mit dir

BWV 158 uitgevoerd door Matthew Brook en de Nederlandse Bachvereniging onder leiding van Hans-Christoph Rademann
Grote Kerk, Harlingen

"Bach is een meester in het vinden van de juiste muziek om de tekst te verduidelijken."

Hemelse vrede en aardse onrust

We weten niet voor welke gelegenheid deze sobere cantate bedoeld is.

Werd dit stuk gecomponeerd voor derde paasdag of voor Maria Lichtmis? De muziek is alleen in kopieën overgeleverd en daarin worden beide gelegenheden genoemd. Dat het in de tekst gaat over Simeon, pleit voor Maria Lichtmis. Op die dag wordt gevierd dat Jezus wordt gepresenteerd in de tempel. De vrome Simeon hield toen volgens het evangelie van Lucas de pasgeboren Jezus in zijn armen. Zo werd de profetie vervuld en kon Simeon in vrede sterven. Voor Pasen pleit echter het slotkoraal, een echt paaslied. Dan staat het dus weer 1-1.

Het zou ook kunnen dat het hier gaat om delen uit verschillende cantates, die Bach of iemand anders later samenvoegde voor een onbekende gelegenheid. Alleen voor het slotkoraal zijn vier zangers nodig, verder vraagt de partituur alleen om een bas en een sopraan. De cantate is ultrakort, en de bezetting is sober. Centraal in alle delen staat het contrast tussen de hemelse vrede en de onrust op aarde. De hemel lonkt, want de aarde is vol oorlog, strijd en ijdelheid. 


BWV
158

Titel
Der Friede sei mit dir

genre
cantate

Jaartal
onbekend

Stad
Weimar?/Leipzig?

Tekstdichter
onbekend, koralen van Johann Georg Albinus en Martin Luther

Bestemming
Maria Lichtmis en derde paasdag

Eerste uitvoering
onbekend

Bijzonder
Deze cantate is misschien wel samengesteld uit fragmenten van twee verschillende stukken. Vermoed wordt dat het tweede en derde deel in Weimar ontstonden en het eerste en vierde in Leipzig zijn toegevoegd.

Cast & Crew

Publicatiedatum 1 juli 2016
Opnamedatum 23 januari 2016
Locatie Grote Kerk, Harlingen
Dirigent Hans-Christoph Rademann
Bas Matthew Brook
sopraan Zsuzsi Tóth
ripieno alt Barnabás Hegyi
ripieno tenor Daniel Johannsen
Viool Sayuri Yamagata
cello Lucia Swarts
contrabas Robert Franenberg
Hobo Martin Stadler
Orgel Bart Naessens
Klavecimbel Siebe Henstra
Regie Simon Aarden
Regie-assistent Ferenc Soetman
Muziekopname Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt, Micha de Kanter
AUDIOMONTAGE EN -MIXAGE Guido Tichelman
Licht Daan de Boer, Arjen Seykens
Camera Bart ten Harkel, Thijs Struick, Chris Reichgelt
Beeldtechnicus Vincent Nugteren
beeldmontage Pjotr 's Gravesande
Projectmanager Peter Ribbens
Techniek Martin Struijf, Glenn van den Eerden, Marco Korzelius
Datamanagement Jasper Blok
Productie Marco Meijdam, Imke Deters
met dank aan Guusje Roos

Vocale teksten

Origineel

1. Rezitativ (Bass)

Der Friede sei mit dir,
du ängstliches Gewissen!
Dein Mittler stehet hier,
der hat dein Schuldenbuch
und des Gesetzes Fluch
verglichen und zerrissen.
Der Friede sei mit dir,
der Fürste dieser Welt,
der deiner Seele nachgestellt,
ist durch des Lammes Blut
bezwungen und gefällt.
Mein Herz, was bist du so betrübt,
da dich doch Gott durch Christum liebt?
Er selber spricht zu mir:
Der Friede sei mit dir!

2. Aria (Bass, Soprano)

Welt, ade, ich bin dein müde,
Salems Hütten stehn mir an,
Welt, ade, ich bin dein müde,
ich will nach dem Himmel zu,
wo ich Gott in Ruh und Friede
ewig selig schauen kann.
da wird sein der rechte Friede
und die ewig stolze Ruh.
Da bleib ich, da hab ich Vergnügen zu wohnen,
Welt, bei dir ist Krieg und Streit,
nichts denn lauter Eitelkeit;
da prang ich gezieret mit himmlischen Kronen.
in dem Himmel allezeit
Friede, Freud und Seligkeit.

3. Rezitativ, Arioso (Bass)

Nun, Herr, regiere meinen Sinn,
damit ich auf der Welt,
so lang es dir, mich hier zu lassen,
noch gefällt,
ein Kind des Friedens bin,
und lass mich zu dir aus meinen Leiden
wie Simeon in Frieden scheiden!
Da bleib ich, da hab ich
Vergnügen zu wohnen,
da prang ich gezieret mit himmlischen Kronen.

4. Choral

Hier ist das rechte Osterlamm,
davon Gott hat geboten,
das ist hoch an des Kreuzes Stamm
in heißer Lieb gebraten,
des Blut zeichnet unsre Tür,
das hält der Glaub dem Tode für,
der Würger kann uns nicht rühren.
Halleluja!

Vertaling

1. Recitatief

Vrede zij met je,
mijn angstige geweten!
Je middelaar staat hier,
en heeft jouw boek vol schulden
en de vloek van de wet
vereffend en verscheurd.
Vrede zij met je,
de vorst van deze wereld,
die het op jouw ziel gemunt had,
is door het bloed van het lam
bedwongen en geveld.
Waarom ben je zo bedroefd, mijn hart?
God heeft je immers door Christus lief!
Hij spreekt zelf tot mij:
vrede zij met je!

2. Aria

Vaarwel, wereld, ik ben je moe,
ik verlang naar de tenten van Salem,
Vaarwel, wereld, ik ben je moe,
ik verlang naar de hemel,
waar ik God in rust en vrede
daar zal ik echte vrede vinden
voor eeuwig kan aanschouwen.
en de eeuwige, zalige rust.
Daar blijf ik en verblijf ik
met genoegen,
Wereld, jij kent alleen oorlog en strijd,
en enkel ijdelheid;
daar schitter ik, gesierd met hemelse kronen.
voor altijd in de hemel
volvrede, vreugde en zaligheid.

3. Recitatief, Arioso

Heers nu, mijn Heer, over mijn wil,
opdat ik op deze wereld,
waarop ik rondloop
zolang het u bevalt,
een kind van de vrede mag zijn,
en laat mij, net als Simeon,
tot u komen
en in vrede van mijn lijden verlost worden!
Daar blijf ik en verblijf ik met genoegen,
daar schitter ik, gesierd met hemelse kronen.

4. Koraal

Dit is het ware Paaslam,
waar God toe heeft bevolen;
het is hoog aan de stam van het kruis
in vurige liefde gebraden.
Diens bloed is als een teken op onze deur,
dat het geloof voorhoudt aan de dood;
wij worden niet geraakt door het sterven.
Halleluja!

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi