All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Lobe den Herren, den mächtigen König der Ehren

BWV 137 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging onder leiding van Peter Dijkstra
Waalse Kerk, Amsterdam

"Bach gaat in elke strofe uit van één bepaald tekstfragment dat hij vervolgens muzikaal tot uitdrukking brengt."

Alomtegenwoordig koraal

Bach realiseerde zich het gevaar van eenvormigheid.

Bach stelde zichzelf in dit stuk duidelijke kaders. Hij gebruikt de complete, ongewijzigde tekst van een bekend kerklied van Joachim Neander. Het oorspronkelijke lied heeft vijf coupletten en de cantate bevat evenzoveel delen. Recitatieven zijn er niet. Zo’n stuk wordt ook wel een koraalcantate genoemd.

Pas aan het slot klinkt het koraal op de vertrouwde manier, in een vierstemmige zetting met de melodie in de bovenste partij. In de eerste vier delen heeft Bach het materiaal op verschillende manieren ingevlochten. Hij neemt daarbij, zoals dirigent Peter Dijkstra in het interview uitlegt, telkens een ander aspect van de tekst als uitgangspunt en laat zich in de muziek daardoor inspireren. In het openingskoor zijn het de sopranen die de koraalmelodie laten horen. In de eerste aria zingt de alt de tweede strofe in versierde vorm, terwijl een soloviool er met passagewerk omheen dartelt. Bach heeft deze aria later omgewerkt tot een van zijn Schübler-Choräle voor orgel, BWV 650. In de volgende aria, een duet van sopraan en bas met als begeleiding een duet voor twee hobo’s, gebruikt Bach slechts de eerste noten van de koraalmelodie als kopmotief. De derde aria bevat een expressief beweeglijke zangpartij voor de tenor, terwijl de eerste trompet of hobo het volledige koraal blaast. De basistoonsoort a klein van deze aria en het C groot van de koraalmelodie zorgen voor een intrigerend harmonisch spanningsveld.

Uit de afwisselende manier waarop Bach het koraal in deze cantate heeft verwerkt, valt af te lezen dat hij zich het gevaar van een zekere eenvormigheid heeft gerealiseerd. Om een driedelige maatsoort kon hij niet heen, maar met de toonsoorten ondernam hij een kleine rondreis. Van C groot gaat het naar G groot, naar e klein, naar a klein, waarna de cantate naar C groot terugkeert.


BWV
137

titel
Lobe den Herren, den mächtigen König der Ehren

genre
cantate (koraalcantate)

jaartal
1725

Stad
Leipzig

Tekstdichter
Joachim Neander

Bestemming
twaalfde zondag na Trinitatis, later waarschijnlijk Ratswahlkantate

Eerste uitvoering
19 augustus 1725

Bijzonder
Mogelijk later gebruikt als cantate voor de wisseling van het stadsbestuur.

Cast & Crew

Publicatiedatum 1 december 2017
Opnamedatum 18 februari 2017
Locatie Waalse Kerk, Amsterdam
Dirigent Peter Dijkstra
sopraan Miriam Feuersinger
alt Alex Potter
tenor Thomas Hobbs
bas Peter Kooij
RIPIËNISTEN sopraan Lauren Armishaw, Marjon Strijk
RIPIËNISTEN alt Marine Fribourg, Barnabás Hegyi
RIPIËNISTEN tenor Yves Van Handenhove, João Moreira
RIPIËNISTEN bas Michiel Meijer, Pierre-Guy Le Gall White
viool 1 Sayuri Yamagata, Annelies van der Vegt, Annabelle Ferdinand
viool 2 Pieter Affourtit, Paulien Kostense, Lucia Giraudo
altviool Staas Swierstra, Jan Willem Vis
cello Lucia Swarts, Richte van der Meer
contrabas Robert Franenberg
hobo Martin Stadler, Peter Frankenberg
fagot Benny Aghassi
trompet Robert Vanryne, Fruzsina Hara, Mark Geelen
pauken Koen Plaetink
orgel Leo van Doeselaar
klavecimbel Siebe Henstra
Regie en montage Bas Wielenga
Muziekopname Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt, Pim van der Lee
Audiomontage en -mix Guido Tichelman
Camera Jochem Timmerman, Thijs Struick, Merijn Vrieling, Charlotte Storm
Licht Zen Bloot, Henry Rodgers, Patrick Galvin
Regieassistent Ferenc Soeteman
Beeldtechniek Vincent Nugteren, Jildert Hof
Settechniek Justin Mutsaers
Datahandling Jesper Blok
Projectleider NEP Peter Ribbens
Interview Onno van Ameijde
Productie concert Marco Meijdam, Imke Deters
Productie opname Jessie Verbrugh

Vocale teksten

Origineel

1. Chor

Lobe den Herren,
den mächtigen König der Ehren,
Meine geliebete Seele,
das ist mein Begehren.
Kommet zu Hauf,
Psalter und Harfen, wacht auf!
Lasset die Musicam hören!

2. Arie (Alt)

Lobe den Herren,
der alles so herrlich regieret,
der dich auf Adelers Fittichen sicher geführet,
der dich erhält,
wie es dir selber gefällt;
hast du nicht dieses verspüret?

3. Arie (Sopran, Bass)

Lobe den Herren,
der künstlich und fein dich bereitet,
der dir Gesundheit verliehen,
dich freundlich geleitet;
in wieviel Not
hat nicht der gnädige Gott
über dir Flügel gebreitet!

4. Arie (Tenor)

Lobe den Herren,
der deinen Stand
sichtbar gesegnet, der aus dem Himmel
mit Strömen der Liebe geregnet;
denke dran,
was der Allmächtige kann,
der dir mit Liebe begegnet.

5. Choral

Lobe den Herren,
was in mir ist, lobe den Namen!
Alles, was Odem hat,
lobe mit Abrahams Samen!
Er ist dein Licht,
Seele, vergiss es ja nicht;
Lobende, schliesse mit Amen!



Vertaling

1. Koor

Loof de Heer, 
de almachtige Koning der ere,
mijn geliefde ziel, 
dat begeer ik.
Komt tezamen,
psalter en harp, ontwaak!
Brengt muziek ten gehore!

2. Aria

Loof de Heer, die alles 
zo heerlijk regeert,
die u op adelaarsvleugels
veilig heeft geleid,
die u bewaart,
zoals het u zelf behaagt;
heeft u dit niet bespeurd?

3. Aria 

Loof de Heer, 
die u zo kunstig en zuiver heeft gemaakt,
die u gezondheid heeft geschonken,
u vriendelijk heeft geleid;
in hoeveel nood
heeft de genadige God
zijn vleugels niet over u uitgespreid!

4. Aria 

Loof de Heer, die uw toestand 
zichtbaar heeft gezegend,
die stromen van liefde 
uit de hemel heeft laten regenen;
denk eraan
wat de almachtige kan,
die u met liefde tegemoet treedt.

5. Koraal

Loof de Heer,
al wat in mij is, loof zijn Naam!
Laat alles wat adem heeft 
hem loven met Abrahams zaad!
Hij is uw licht,
ziel, vergeet dat toch niet;
sluit uw lofprijzing af met Amen!



Print

Deze werken vind je misschien ook mooi