All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Bereitet die Wege, bereitet die Bahn

BWV 132 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging onder leiding van Alfredo Bernardini
Waalse Kerk, Amsterdam

Hoe worstelt sopraan Julia Doyle zich door bladzijden lang een en al zestiende noten?

Dirigent en hoboïst Alfredo Bernardini over de verschillende stemtonen in de tijd van Bach.

Bas Dominik Wörner legt uit hoe Bach de tegenstelling tussen goed en kwaad verklankt.

Heet van de naald

Poëzie van Salomo Franck, goede musici en zijn nieuwe positie als concertmeester brachten Bach nieuwe inspiratie.

Een beter salaris en meer muzikale armslag, dat waren de ambities van de jonge Bach na amper een jaar als organist van de Blasiuskirche in Mühlhausen. Hij had deze post aangenomen omdat in Mühlhausen kwaliteiten op het gebied van het vocaal componeren uitdrukkelijk gewenst waren. Maar in de praktijk vielen de mogelijkheden tegen. Bachs kansen keerden toen hertog Wilhelm Ernst van Weimar hem midden 1708 vroeg om het gerenoveerde orgel van zijn hofkapel te komen keuren. De bejaarde hoforganist aldaar moest door ziekte afhaken, waardoor Bach ook het inwijdingsrecital op zich kon nemen. Dat bleek zo’n succes dat hem per direct de dubbelfunctie van hoforganist en kamermusicus werd aangeboden. Belangrijk voor Bach was dat hij hier voor het eerst met professionele musici zou kunnen samenwerken. Zijn uiteindelijke streven was namelijk een ‘goed georganiseerde kerkmuziek’ – waarvoor hij dan zelf uiteraard alle muziek wilde componeren.

Al met al duurde het nog tot 1714 voordat Bach tot concertmeester werd bevorderd en hij zijn vocale dromen kon gaan waarmaken, maar toen besloot hij ook direct tot compositorische vernieuwingen. De nadruk verschoof van formele zettingen van Bijbelteksten naar recitatieven en da capo-aria’s, geschreven op nieuwe teksten en alleen incidenteel aangevuld met een koraal. Leverancier van die nieuwe poëzie was onder anderen Salomo Franck, hofbibliothecaris in Weimar, die in 1715 zijn bundel Evangelisches Andachts-Opffer publiceerde. Bach verklankte veel van diens teksten heet van de naald: nog in hetzelfde jaar niet minder dan tien stuks, waaronder ook Bereitet die Wege, bereitet die Bahn. 

In deze cantate worden drie aria’s afgewisseld met twee recitatieven en klinkt aan het slot een koraal. Er zijn feestelijke aria’s voor de sopraan, de alt en de bas, waarbij een glansrol is weggelegd voor steeds een ander instrument. De hobo manifesteert zich in de lange openingsaria en het ultrakorte slotkoraal, de cello krijgt van Bach een obligate partij in de basaria, terwijl de alt van een wervelende omspeling wordt voorzien door de viool. Zowel de vocale als de instrumentale partijen zijn veeleisend en geven een indicatie van het niveau van de musici waarover Bach in Weimar kon beschikken. Het slotdeel van deze cantate is niet overgeleverd; doorgaans wordt hier het slotkoraal uit cantate BWV 164 ingepast.


BWV
132

titel
Bereitet die Wege, bereitet die Bahn

genre
cantate

Jaartal
1715

Stad
Weimar

Tekstdichter
Salomo Franck

Bestemming
vierde zondag van de Advent

Eerste uitvoering
22 december 1715

Cast & Crew

Publicatiedatum 19 december 2014
Opnamedatum 7 juni 2014
Locatie Waalse Kerk, Amsterdam
Dirigent en hobo Alfredo Bernardini
Sopraan Julia Doyle
alt Tim Mead
tenor Jan Kobow
Bas Dominik Wörner
Viool 1 Shunske Sato
VIOOL 2 Cecilia Bernardini
Altviool Staas Swierstra
Cello Lucia Swarts
Contrabas Robert Franenberg
Fagot Benny Aghassi
KLAVECIMBEL Siebe Henstra
ORGEL Leo van Doeselaar
PRODUCTIE CONCERT Marco Meijdam, Imke Deters
Productie Zoë de Wilde, Frank van der Weij
CAMERAREGIE MaNOj Kamps, Onno van Ameijde, Jasper Verkaart
DIRECTOR OF PHOTOGRAPHY Sal Kroonenberg
CAMERA Jorrit Garretsen, Joris Kerbosch, Sal Kroonenberg
MONTAGE Jasper Verkaart, MaNOj Kamps, Frank van der Weij
MUZIEKOPNAME Leo de Klerk
LICHT Harm Bredero, Alban Riphagen
GELUIDS-ASSISTENTEN Jaap Firet, Pim van der Lee, Jaap van Stenis, Bobby Verbakel
MAKE UP Marloes Bovenlander, Jamila el Bouch
CAMERA-ASSISTENT Izak de Dreu
MUZIEKMONTAGE EN –MIXAGE Leo de Klerk, Frank van der Weij
MUZIEKMONTAGE ASSISTENT Martijn Snoeren
Kleurcorrectie Marlieke Kasten
Met dank aan Nienke Meuleman

Vocale teksten

Origineel

1. Arie (Sopran)

Bereitet die Wege,
bereitet die Bahn!
Bereitet die Wege
und machet die Stege
im Glauben und Leben
dem Höchsten ganz eben,
Messias kömmt an!

2. Rezitativ (Tenor)

Willst du dich Gottes Kind
und Christi Bruder nennen,
so müssen Herz und Mund
den Heiland frei bekennen.
Ja, Mensch, dein ganzes Leben
muss von dem Glauben Zeugnis geben!
Soll Christi Wort und Lehre
auch durch dein Blut versiegelt sein,
so gib dich willig drein!
Denn dieses ist der Christen
Kron und Ehre.
Indes, mein Herz, bereite
noch heute
dem Herrn die Glaubensbahn
und räume weg die Hügel und die Höhen,
die ihm entgegen stehen!
Wälz ab die schweren Sündensteine,
nimm deinen Heiland an,
dass er mit dir im Glauben sich vereine!

3. Arie (Bass)

Wer bist du? Frage dein Gewissen,
da wirst du sonder Heuchelei,
ob du, o Mensch, falsch oder treu,
dein rechtes Urteil hören müssen.
Wer bist du?
Frage das Gesetze,
das wird dir sagen, wer du bist,
ein Kind des Zorns in Satans Netze,
ein falsch und heuchlerischer Christ.

4. Rezitativ (Alt)

Ich will, mein Gott, dir frei heraus bekennen,
ich habe dich bisher nicht recht bekannt.
Ob Mund und Lippen gleich dich Herrn und Vater nennen,
hat sich mein Herz doch von dir abgewandt.
Ich habe dich verleugnet mit dem Leben!
Wie kannst du mir ein gutes
Zeugnis geben?
Als, Jesu, mich dein Geist und Wasserbad
gereiniget von meiner Missetat,
hab ich dir zwar stets feste Treu versprochen;
Ach! aber ach! der Taufbund ist gebrochen.
Die Untreu reuet mich!
Ach Gott, erbarme dich,
ach hilf, dass ich mit unverwandter Treue
den Gnadenbund im Glauben stets erneue!

5. Arie (Alt)

Christi Glieder, ach bedenket,
was der Heiland euch geschenket
durch der Taufe reines Bad!
Bei der Blut- und Wasserquelle
werden eure Kleider helle,
die befleckt von Missetat.
Christus gab zum neuen Kleide
roten Purpur, weisse Seide,
diese sind der Christen Staat.

6. Choral

Ertödt uns durch deine Güte;
erweck uns durch deine Gnad;
den alten Menschen kränke,
dass der neu' leben mag
wohl hie auf dieser Erden,
den Sinn und all Begehrden
und G'danken habn zu dir.

Vertaling

1. Aria

Bereidt de wegen,
bereidt de baan!
Bereidt de wegen
en maakt de paden vrij
in uw geloof en leven
voor de allerhoogste,
de Messias komt!

2. Recitatief

Wilt u zich kind van God
of broeder van Christus noemen,
dan moeten uw hart en mond
zich bekennen tot de Heiland.
Ja, mens, uw hele leven
moet van dat geloof getuigen!
Laten Christus’ woord en leer
tot in uw bloed verzegeld zijn,
geef u er volledig aan over!
Want dat is de
kroon en eer van Christus,
daarom, mijn hart, maak nog vandaag
voor de Heer de weg naar het geloof vrij,
ruim uit de weg de heuvels en hoogten
die hem belemmeren en hinderen.
Wentel de zware zondestenen weg,
ontvang uw Heiland
en laat hem één worden met u in het geloof!

3. Aria

Wie ben je? Vraag je geweten,
dan zul je zonder huichelarij
o mens, of je vals bent of trouw,
je rechtvaardige oordeel moeten aanhoren.
Wie ben je?
Vraag het het gerecht,
dat zal zeggen wie je bent,
een kind van de toorn in duivels’ netten,
een valse en huichelachtige Christen.

4. Recitatief

Ik wil, mijn God, mij vrij aan u overgeven,
ik heb mij tot nu toe niet echt tot u bekeerd.
Mijn mond en lippen noemen u wel Heer en Vader,
mijn hart heeft zich van u afgewend.
Ik heb u verloochend in mijn leven!
Hoe kunt u nu goed
van mij getuigen?
Als uw geest en waterdoop, o Jezus,
mij reinigden van mijn zonden,
heb ik u wel steeds trouw beloofd,
ach! Maar ach! Die doopbelofte is gebroken.
Die ontrouw berouwt mij zeer!
Ach God, heb mededogen met mij,
ach help, dat ik met niet aflatende trouw
de band van genade en geloof steeds vernieuw!

5. Aria

Christus’ leden, ach bedenkt
wat de Heiland u geschonken heeft
door de doop in een rein bad!
Bij de bloed- en waterbron
worden uw kleren schoon
van de zonde die ze bedekt.
Christus gaf als nieuw kleed
purperrode, witte zijde,
dat is de dracht der Christenen.

6. Koraal

Dood ons door uw goedheid;
wek ons door uw genade;
maak de ouden ziek,
opdat de jongen leven
goed en wel op deze aarde,
met hun zin, begeerten
en gedachten bij U.

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi