All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Orkestsuite nr. 3 in D groot

BWV 1068 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging onder leiding van Lars Ulrik Mortensen
Muziekgebouw aan 't IJ, Amsterdam

"De Air beschrijft een soort schoonheid die we niet meer tegenkomen."

Met een zekere Air

Na praal en raffinement volgt feest.

Was het al een anachronisme om het woord ‘orkest’ op deze feestelijke suite te plakken, Lars Ulrik Mortensen gaat verder en rukt het label van de partituur, gooit het resoluut in de prullenbak én reduceert de bezetting tot een minimum. In deze uitvoering geen symfonische massa, uiteraard, maar ook geen trompetten, pauken of zelfs hobo’s, want die schreef Bach er rond 1730 pas bij. Mortensen betreurt het verlies van de kleur van de blazers alleszins niet: met strijkers alleen klinkt het werk slank en doorzichtig, precies zoals de tegendraadse Deen het graag heeft.

De bekende, Corelliaanse Air maakte de suite terecht beroemd – zo geraffineerd hoe de tweede violen en de altviolen elkaar strelen! – maar het openingsdeel is de echte attractie. In Bachs interpretatie bereikt de Franse ouverture à la Jean-Baptiste Lully een ongekende lengte en neemt de eerste violist in de snelle secties onverwacht solistische ruimte. De volgende vier dansen, samen nog niet de helft van het geheel, vallen dan weer eenvoudiger uit dan Bachs modellen. Deze energetische deeltjes werken voor Mortensen ‘rustiek’: na praal en raffinement volgt feest, simpel!

Orkestsuites, BWV 1066-1069
Hoe verleidelijk ook om van dé Vier orkestsuites te spreken, het kan best dat Bach er nog een, of twee, of tien schreef. Want anders dan de ‘Brandenburgse’ Concerten hangen deze Vier orkestsuites niet samen. Specialisten als Joshua Rifkin beschouwen ze zelfs als bewerkingen uit andere genres. Bach schreef simpelweg representatieve feestmuziek voor de rijke Weimarse en Köthense hoven, gelegenheidsmuziek, die later in Leipzig een nieuw thuis vond in het repertoire van het Collegium Musicum.

Bachs Suites (series gestileerde dansen) ademen de stijl en sfeer van de dansmuziek die Lully schreef aan het hof van Lodewijk de Veertiende. Nu noemen we zoiets een suite, destijds heette het Ouverture, naar het openingsdeel. Als hommage aan de koning begon zo’n opeenvolging van dansen met een statige opening (ouverture) met een opvallend gepunteerd ritme – waarop de koning kon binnenschrijden – gevolgd door een wat sneller, fugatisch middendeel.

Een interessante hypothese over het relatieve gebrek aan suites bij Bach stelt dat hij het genre niet genoeg naar zijn hand kon zetten. Het model kwam rechtstreeks uit het Parijs van Lully en verdroeg eigenlijk geen weerstand. Vooral de pompeuze ouverture – traag-snel-traag, fugatisch middendeel, ‘Franse’ ritmes – is typisch... en misschien te beklemmend voor onze jonge Duitse kapelmeester?


BWV
1068

titel
Ouverture in D groot

bijnaam
Derde (orkest)suite

genre
orkestwerk (suite)

Jaartal
onbekend

Stad
Weimar/Köthen?

Bijzonderheden
Deze suite is ons overgeleverd in een versie met blazers (hobo’s trompetten en pauken). Wetenschappers vermoeden dat Bach de blazerspartijen later toevoegde en dat er dus een oerversie voor alleen strijkers geweest is.

Cast & Crew

publicatiedatum 17 mei 2019
opnamedatum 15 oktober 2017
locatie Muziekgebouw aan 't IJ, Amsterdam
klavecimbel en leiding Lars Ulrik Mortensen
viool 1 Shunske Sato, Emily Deans, Lidewij van der Voort
viool 2 Anneke van Haaften, Annabelle Ferdinand, Paulien Kostense
altviool Deirdre Dowling, Femke Huizinga
cello Lucia Swarts, Barbara Kernig
contrabas James Munro
regie Lucas van Woerkum
muziekopname Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt, Pim van der Lee
audiomontage en -mix Guido Tichelman
Camera Jochem Timmerman, Martin Struijf, Thijs Struick
Licht Zen Bloot
regieassistent Stijn Berkhouwer
Settechniek Dennis van Hoek
Datahandling Jesper Blok
projectmanager NEP Peter Ribbens
Interview Onno van Ameijde, Marloes Biermans
Productie concert Marco Meijdam
productie film Jessie Verbrugh

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi