BWV 1065

All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Concert voor vier klavecimbels in a klein

BWV 1065 uitgevoerd door Siebe Henstra, Menno van Delft, Pieter-Jan Belder, Tineke Steenbrink en de Nederlandse Bachvereniging
Ottone, Utrecht

"Het is een feestje voor ons om het samen te spelen."

Meer en beter

Bach streeft in zijn fascinatie voor Vivaldi zijn idool ver voorbij.

Elk vogeltje zingt zoals het gebekt is. Waar Bach excelleerde op het klavier, heerste Vivaldi op de viool. Belangrijker nog: Vivaldi was dé componist van het soloconcert. Zijn muziek trok door heel Europa, tot bij Bach thuis. Verschillende van Vivaldi’s concerten uit opus 3, 4 en 7 werden door Johann Sebastian Bach (soms grondig) bewerkt voor orgel en klavecimbel. Eentje nam hij vrijwel integraal over: het Concert in b klein uit L’estro armonico (opus 3) voor vier violen en orkest. Met een spannende twist, hoe kan het ook anders, want de solisten spelen bij Bach op klavecimbel en b klein werd a klein.

Jammer genoeg weten we niet hoe het Concert voor vier klavecimbels in a klein tot stand kwam, maar we kunnen wel een gok wagen. Met een ‘geboortejaar’ rond 1730 kan Bach het concerto hebben bewerkt voor (of geïmproviseerd in) het Zimmermannsches Kaffeehaus, waar hij het Leipziger Collegium Musicum aanvoerde. En met niet minder dan vijf klavecimbels in huis kan het ook nog eens een familie-affaire zijn geweest, waarbij vader Bach het podium deelde met drie van zijn kinderen.

Het was allicht een opwindende uitdaging om vier enkele sololijnen uit te breiden tot vier complete klavierpartijen voor twee handen, van vier naar tientallen snaren. Bachs extra noten vullen Vivaldi vaak aan, maar waar de begeleiding het toelaat zet hij ze graag in dialoog. Dit is zeer duidelijk in de laatste fase van het eerste deel, als herhaalde akkoorden in Bachs handen uitbarsten in een wirwar van melodische motiefjes. Het indrukwekkendst – en het meest trouw aan het origineel – is het tweede deel vol gebroken akkoorden, die omgezet van viool naar klavecimbel een ongelooflijke kracht en rijkdom krijgen.


BWV
1065

Titel
Concert in a klein

Genre
orkestwerk (klavecimbelconcert)

Jaartal
rond 1730

Stad
Leipzig

Bijzonder
Bewerking van Vivaldi’s Concert in b klein, opus 3 nr. 10.

Cast & Crew

Publicatiedatum 7 oktober 2016
Opnamedatum 16 april 2016
Locatie Ottone, Utrecht
Klavecinisten Siebe Henstra, Menno van Delft, Pieter-Jan Belder, Tineke Steenbrink
Viool 1 Shunske Sato
Viool 2 Sayuri Yamagata
Altviool Staas Swierstra
Cello Lucia Swarts
Contrabas Margaret Urquhart
CAMERAREGIE EN MONTAGE Lucas van Woerkum
MUZIEKOPNAME Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt
MUZIEKMONTAGE EN –MIX Guido Tichelman
Camera Maarten van Rossem, Robert Berger, Richard Spierings
Camera-assistentie Luuk Walschot
Licht Zen Bloot
Productie concert Imke Deters
Productie Jessie Verbrugh

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi