All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Concert voor twee violen in d klein

BWV 1043 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging onder leiding van Shunske Sato
Muziekgebouw aan 't IJ, Amsterdam

"Het tweede deel voelt als een spiritueel liefdeslied tussen de twee violen."

Ongewoon

“The best eight minutes of music ever.”

Van dit concert zijn de twee solopartijen overgeleverd in Bachs eigen handschrift. Deze autograaf dateert van omstreeks 1730, enkele jaren nadat de componist van Köthen naar Leipzig was verhuisd. Bach componeerde zijn meeste instrumentale concerten in de periode 1717–1723, toen hij aan het hof van Leopold von Anhalt-Köthen werkzaam was, maar dit werk lijkt hierop dus een uitzondering. Toch is het de vraag of het zo eenvoudig ligt.

Op het eerste gezicht is dit een driedelig concert naar vivaldiaanse snit, vergelijkbaar met andere concerten van Bach. Maar wie goed kijkt en luistert, stuit op eigenaardigheden, bijvoorbeeld ten aanzien van de traditionele contrastwerking tussen refreinen (ritornellen) en de solistische episodes daartussen. Hier zijn die bouwstenen minder afgebakend dan gebruikelijk. Sterker nog: alle drie delen zijn in wezen driestemmig gedacht. Het eerste deel bijvoorbeeld is fugatisch gemodelleerd, maar de altviool onttrekt zich aan het fugatische discours. Dit concert zou ook als triosonate voor twee violen en basso continuo uitgevoerd kunnen worden, en heeft vermoedelijk die oorsprong gehad. Zijn we zo toch terug in Köthen?

Na het fugatische openingsdeel ontvouwt zich een dromerige siciliano waarin de partijen van de twee soloviolen elkaar lieflijk omstrengelen, boven een eenvoudige, akkoordische begeleiding. “The best eight minutes of music ever”, aldus vioolsoliste Emily Deans.

In het slotdeel zitten de twee soloviolen elkaar dicht op de huid. Meer nog dan het eerste deel geeft dit Allegro voeding aan het vermoeden dat de partijen van het begeleidende ensemble later zijn toegevoegd. Dat Bach de soloviolen in de loop van het betoog tweemaal begeleidingsfiguren (herhaalde achtste noten in dubbelgrepen) laat spelen gedurende zeven maten, is met de hypothese van een triosonate allerminst in tegenspraak. De componist doet hier aan stuivertje-wisselen: in deze passages zijn de feitelijke solopartijen eenvoudigweg overgeheveld naar het begeleidende ensemble. Solisten Shunske Sato en Emily Deans houden van dit “head bashing, rock and roll-moment”. Wat de oorsprong ook mag zijn. 


BWV
1043

titel
Concert voor twee violen in d klein

genre
orkestwerk (dubbelconcert)

Jaartal
omstreeks 1730, of rond 1720?

Stad
Leipzig, of Köthen?

Bijzonder
Bach bewerkte dit dubbelconcert later voor twee klavecimbels, strijkers en continuo (BWV 1062), in een transpositie naar de toonsoort c klein.

Cast & Crew

publicatiedatum 6 oktober 2017
opnamedatum 7 oktober 2016
locatie Muziekgebouw aan 't IJ, Amsterdam
viool en leiding Shunske Sato
viool Emily Deans
viool 1 Lucia Giraudo, Lidewij van der Voort
Viool 2 Anneke van Haaften, Paulien Kostense, Annabelle Ferdinand
altviool Pieter Affourtit, Jan Willem Vis
Cello Lucia Swarts, Barbara Kernig
contrabas Hen Goldsobel
klavecimbel Siebe Henstra
regie Lucas van Woerkum
regieassistent Stijn Berkhouwer
muziekopname Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt, Pim van der Lee
audiomontage- en mix Guido Tichelman
Camera Bart ten Harkel, Thijs Struick, Martin Struijf
stagiair camera Klazina Westra
Licht Zen Bloot
Settechniek Justin Mutsaers
Datahandling Jesper Blok
projectmanager NEP Peter Ribbens
Productie concert Marco Meijdam
productie film Jessie Verbrugh
Interview Onno van Ameijde

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi