All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Gambasonate nr. 2 in D groot

BWV 1028 uitgevoerd door
Mieneke van der Velden en Benjamin Alard
Paushuize, Utrecht

Van vader op zoon

Voor wie schreef Bach deze virtuoze gambapartij?

Al bij de eerste noten is het duidelijk: Bach schreef dit stuk voor een gambist van de bovenste plank. De muzikale en technische eisen stijgen ver uit boven het gemiddelde. Ook de klavecinist moet een doorgewinterd musicus zijn geweest, maar naar hem hoeven we niet lang te zoeken: Bach heeft deze partij naar alle waarschijnlijkheid zelf uitgevoerd. Waarschijnlijk dateert deze sonate uit Leipzig. Het klavecimbel neemt zowel de bovenstem als de begeleiding voor zijn rekening en Bach probeerde dit soort nieuwigheden vooral daar. Tussen 1729 en 1739 bracht hij in Leipzig met zijn collegium musicum in het koffiehuis van Zimmermann veel instrumentale muziek in première, bij voorkeur met bevriende musici, leerlingen en familie.
De vraag is wie de virtuoze gambapartij gespeeld zou kunnen hebben. De beste kandidaat was eerder Christian Ferdinand Abel, een gambist die speelde in het Köthense ensemble dat Bach leidde tussen 1717 en 1723. Maar dat was toen deze sonate nog aanzienlijk vroeger werd gedateerd. Nu steeds meer musicologen ervan overtuigd raken dat dit werk in Leipzig werd geschreven, lijkt deze tijdgenoot en goede vriend van Bach geen optie. Hij volgde Bach namelijk op als kapelmeester in Köthen en werd daar in vermoedelijk 1737 ook begraven, en hij is waarschijnlijk nooit in Leipzig geweest.
Dat ligt anders voor zijn veertienjarige zoon Carl Friedrich Abel, een aankomend gambist die in 1737 aan de Thomasschool in Leipzig kwam studeren. Onder Bachs vleugels ontwikkelde hij zich tot een voortreffelijk musicus en componist, om in 1743 door zijn mentor aan een baan te worden geholpen in de beroemde hofkapel van Dresden. Later vertrok deze Abel naar Londen, waar hij veelvuldig samenwerkte met Bachs zoon Johann Christian. In Engeland componeerde Abel ook een respectabel oeuvre bij elkaar van behalve symfonieën en concerten ook tientallen prachtige gambawerken.
Zeker weten we niets, maar zijn hechte connectie met de familie Bach en zijn grote talent bestempelen Carl Friedrich tot dé kandidaat-uitvoerder van de Sonate voor gamba in D groot


BWV
1028

titel
sonate voor gamba in D groot

genre
kamermuziek

Jaartal
1737-39?

Stad
Leipzig

Cast & Crew

Publicatiedatum 1 april 2016
Opnamedatum 1 maart 2015
Locatie Paushuize, Utrecht
gambiste Mieneke van der Velden
klavecinist Benjamin Alard
viola da gamba Antoine Despont, 1617
Klavecimbel Joel Katzman naar Joannes Couchet, ca. 1650
CAMERAREGIE en montage Lucas van Woerkum
MUZIEKOPNAME, -MONTAGE EN –MIX Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt
CAMERA Robert M. Berger
CAMERA-ASSISTENTIE Stef van Wijk, Uriel Matahelumual
grip Jeroen de Haan, Thijme de Zoet
LICHT Zen Bloot
Licht-assistentie Thomas Jeninga
PRODUCTIE CONCERT Erik van Lith
Productie Jessie Verbrugh
interview Onno van Ameijde
Met dank aan Lex Martens en Provincie Utrecht

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi