All of Bach: een project van de Nederlandse Bachvereniging

Cellosuite nr. 1 in G groot

BWV 1007 uitgevoerd door Lucia Swarts
Rijksmuseum, Amsterdam

"Er zit veel temperament in, en emotie. Maar aan de andere kant is het ook heel helder, misschien hoofs."

Van de cellosuites is geen handschrift van Bach zelf overgeleverd. Lucia Swarts speelt uit de kopie van zijn vrouw Anna Magdalena, dat niet altijd even duidelijk is...

Zonder 'm gezien te hebben kocht Lucia Swarts haar cello, een Pieter Rombouts uit 1705. Ze vertelt over de zoektocht naar de mooie, eerlijke klank die 'de dikke dame' nu heeft.

Schijnbare inconsequentie

De zes cellosuites van Bach zijn overgeleverd in een prachtig handschrift van Bachs vrouw, dat veel vragen oproept.

De bekendste cellosuite is meteen de eerste. In mild stralend G groot begint de cellist de beroemde en troostrijke prelude. In de eerste maten domineren de losse snaren G, D en A, met grote resonantie tot gevolg. Deze meest vriendelijke suite is geschikt voor beginners en amateurs, al zien ook professionals zich voor uitdagingen gesteld. Hoe wordt bijvoorbeeld de climax vóór het slot van de prelude opgebouwd, heftig of gelijkmatig stromend? En wat te doen met de streken? In het handschrift van Anna Magdalena Bach, waarin deze suites zijn overgeleverd, zijn de boogjes boven en onder de noten zeer losjes en schijnbaar inconsequent genoteerd. Slordig, of wilde de componist juist maximale variatie in de groepering van de noten?
De suite volgt het traject dat in de daaropvolgende suites grotendeels gelijk blijft: een vrije prelude, gevolgd door een snelle Allemande en Courante, een contemplatieve Sarabande, een Menuet met een uitstapje naar mineur, en een afsluitende Gigue op snelheid.  

Zes Cellosuites, BWV 1007-1012
De zes Cellosuites van Johann Sebastian Bach behoren tot het Oude Testament van de celloliteratuur. Elke cellist die de muziek voor zich heeft, voelt meteen hoe vanzelfsprekend de noten rond de snaren van het instrument zijn gedrapeerd. Toch zijn er veel vragen en discussies over deze Suites a Violoncello Solo senza Basso: schreef Bach de muziek wel echt (alleen) voor cello? Wanneer schreef hij deze muziek, aan het hof van Köthen of al eerder? Zelfs het auteurschap wordt soms betwijfeld. Al zijn de claims dat Anna Magdalena Bach, in wier handschrift het enige manuscript is overgeleverd, zélf de auteur zou zijn, bijna niet serieus te nemen.
De suites leggen een route af van eenvoud naar toenemende virtuositeit: van de veelal open snaren van de eerste drie suites, via het meer complexe Es groot van de enigmatische Vierde, naar de donkere Vijfde suite die van de cellist vraagt om de hoogste snaar een toon lager te stemmen. De Zesde suite is het meest uitzonderlijk, want deze vraagt om een instrument met vijf snaren – wellicht de viola pomposa, of anders de cello piccolo.


BWV
1007

Titel
Suite nr. 1 in G groot

Genre
kamermuziek (solowerk)

Jaartal
Tussen 1717 en 1723

Stad
Köthen

Cast & Crew

publicatiedatum 28 november 2014
opnamedatum 30 juni 2014
locatie Rijksmuseum, Amsterdam
Cello Pieter Rombouts, 1705
Cellist Lucia Swarts
Productie Frank van der Weij
Filmregie Margien Rogaar
DIRECTOR OF PHOTOGRAPHY Sal Kroonenberg
Licht Nicholas Burrough
Grip Antoine Petiet
MUZIEKREGIE en OPNAME Leo de Klerk
Beeldmontage Michiel Boesveldt
MAKE UP en HAAR Trudy Buren
PRODUCTIE-ASSISTENTIE Judith Hulsbosch
Camera-Assistent Suzanne Bakker
LICHT-ASSISTENTIE Alban Riphagen, Sam Du Pon
Muziekmontage en mix Leo de Klerk, Frank van der Weij
kleurcorrectie Rachel Stone
Figuranten Luciana Cueto, Thomas Fleischmann, Ludian Schaling, Gill Sexauer, Ton in ‘t Veld, Jetske Wiegers
interviews Onno van Ameijde
Met dank aan Mark Colly, Henk Hermanns, Janina Bleekemolen, Jasper Verkaart, Rijksmuseum

Vocale teksten

Origineel

Vertaling

Print

Deze werken vind je misschien ook mooi